藝術家 kā 物件整理 kah hiah 完美, hiah 予人佮意

藝術家 kā 物件整理 kah hiah 完美, hiah 予人佮意

Gē-su̍t-ka kā Mi̍h-kiāⁿ Chéng-lí kah hiah Oân-bí, hiah Hō͘ Lâng Kah-ì

By Margherita Cole, 2023-8-28, My Modern Met

葉仔, 果子, 甚至蝶仔做伙成做想袂到 ê 排列 tī Kristen Meyer ê 藝術. 這位 Connecticut 出身 ê 道具造形師兼設計師 kài gâu 做包含幾十種無仝物件 ê 幾何平面安排.

Hio̍h-á, kóe-chí, sīm-chì ia̍h-á chò-hóe chiâⁿ-chò siūⁿ bē-kàu ê pâi-lia̍t tī Kristen Meyer ê gē-su̍t. Chit-ūi Connecticut chhut-sin ê tō-kū chō-hêng-su kiam siat-kè-su kài gâu chò pau-hâm kúi-cha̍p chióng bô kāng mi̍h-kiāⁿ ê kí-hô pêⁿ-bīn an-pâi.

物件 kō͘ 平均分布方式安排, 一直到 in 形成令人驚嘆 ê 圖樣, 袂輸是電腦設計 ê.

Mi̍h-kiāⁿ kō͘ pêng-kin hun-pò͘ hong-sek an-pâi, it-ti̍t kàu in hêng-sêng lēng-lâng kiaⁿ-thàn ê tô͘-iūⁿ, bē-su sī tiān-náu siat-kè ê.

Meyer ê 平面安排所選 ê 材料, kap 作品 ê 圖樣仝款, 千變萬化. 她 ê 作品無所不包, ùi 鉛筆, 便利貼, 到 pùn-sò 屑仔. 不而過, 她一貫 lóng kā he 做 kah 足 siâⁿ 人.

Meyer ê pêⁿ-bīn an-pâi só͘ soán ê châi-liāu, kap chok-phín ê tô͘-iūⁿ kāng-khoán, chhian-piàn bān-hòa. Yi ê chok-phín bû só͘ put pau, ùi iân-pit, piān-lī-tah, kàu pùn-sò sap-á. Put-jî-kò, yi it-koàn lóng kā he chò kah chiok siâⁿ-lâng.

https://mymodernmet.com/geometric-flat-lay-art-kristen-meyer/

雙語補腦: 會曉雙語 ē 按怎加強記持 hām 預測能力

雙語補腦: 會曉雙語 ē 按怎加強記持 hām 預測能力

Siang-gí pó͘-náu: Ē-hiáu siang-gí ē án-chóaⁿ ka-kiông kì-tî hām ī-chhek lêng-le̍k

By Neuroscience, 2023-8-27

新研究顯示, 會曉雙語 ê 人, 因為 "競爭詞" 效應, tī 記持保持 hām 語詞預測方面有獨特優勢. 透過 tiu-tiu tī 較大 ê 兩種語言詞庫揀選, 雙語者 kā 大腦練 kah 有 chhut-tioh ê 認知功能.

Sin gián-kìu hián-sī, ē-hiáu siang-gí ê lâng, in-ūi "kēng-cheng sû" hāu-èng, tī kì-tî pó-chhî hām gí-sû ī-chhek hong-bīn ū to̍k-te̍k iu-sè. Thàu-kòe tiu-tiu tī khah-tōa ê nn̄g-chióng gí-giân sû-khò͘ kéng-soán, siang-gí-chiá kā tōa-náu liān kah ū chhut-tioh ê jīn-ti kong-lêng.

第二語言 lú 熟練, 這種優勢 lú 明顯.

Tē-jī gí-giân lú se̍k-liān, chit-chióng iu-sè lú bêng-hián.

主要事實:

Chú-iàu sū-si̍t:

1. 雙語者 kō͘ 仝一套神經裝置處理第一 hām 第二語言, 激發兩个語言 ê 競爭語詞.

1. Siang-gí-chiá kō͘ kāng chi̍t-thò sîn-keng chong-tì chhú-lí tē-it hām tē-jī gí-giân, 

2. 第二語言熟練度懸 ê 雙語者 ê 記持 hām 預測能力, 較好過單語者 a̍h 第二語言熟練度低 ê 雙語者.

2. Tē-jī gí-giân se̍k-liān-tō͘ koân ê siang-gí-chiá ê kì-tî hām ī-chhek lêng-le̍k, khah hó kòe tan-gí-chiá a̍h tē-jī gí-giân se̍k-liān-tō͘ kē ê siang-gí-chiá.

3. 目仁追蹤數據支持這个講法, its 雙語者注意較長時間 tī 字音重複 ê 對象, 致使有較好 ê 記持保持.

3. Ba̍k-jîn tui-chong sò͘-kì chi-chhî chit-ê kóng-hoat, its siang-gí-chiá chù-ì khah tn̂g sî-kan tī jī-im tiông-ho̍k ê tùi-siōng, tì-sú ū khah hó ê kì-tî pó-chhî.

https://neurosciencenews.com/bilingual-memory-prediction-23836/

新型讀腦設備 hō͘ 不遂 ê 人會得 kō͘ 思想講話

新型讀腦設備 hō͘ 不遂 ê 人會得 kō͘ 思想講話

Sin-hêng tha̍k-náu siat-pī hō͘ put-sūi ê lâng ē-tit kō͘ su-sióng kóng-ōe

[2023-8-26, Staff Writer, The Brighter Side of News]


人工智慧 (AI) ê 進步結合讀腦 ê inplant* hō͘ 兩个不遂者比過去 koh-khah 緊, koh-khah 準確交流, che 是一个突破性成就. [* inplant = 安裝 tī 體內 ê mi̍h]

Jîn-kang tì-hūi (AI) ê chìn-pō͘ kiat-ha̍p tha̍k-náu ê inplant* hō͘ nn̄g-ê put-sūi-chiá pí kòe-khì koh-khah kín, koh-khah chún-khak kau-liû, che sī chi̍t-ê tu̍t-phòa-sèng sêng-chiū. [* inplant = an-chong tī thé-lāi ê mi̍h]

最近有關頭腦 kap 電腦介面 (brain-computer interfaces, BCIs) ê 研究, 可能徹底改變語言失能 ê 治療法度.

Chòe-kīn iú-koan thâu-náu kap tiān-náu kài-bīn (brain-computer interfaces, BCIs) ê gián-kiù, khó-lêng thiat-té kái-piàn gí-giân sit-lêng ê tī-liâu hoat-tō͘.

兩个研究團隊, 各別 tī Nature 期刊發表 in ê 研究, 詳細介紹 in tī BCI ê 成果, he 會 kā 神經信號轉做文字 a̍h 合成語音.

Nn̄g-ê gián-kiù thoân-tūi, kok-pia̍t tī Nature kî-khan hoat-piáu in ê gián-kiù, siông-sè kài-siāu in tī BCI ê sêng-kó, he ē kā sîn-keng sìn-hō choán chò bûn-jī a̍h ha̍p-sêng gí-im.

 

咱人 ê 自然對話速度平均每分 160 字, 新開發 ê BCI 對語音 ê decode 速度分別是每分 62 字 kap 78 字, 超過這个領域過去 ê 任何技術.

Lán-lâng ê chū-jiân tùi-ōe sok-tō͘ pêng-kin múi-hun 160 jī, sin khai-hoat ê BCI tùi gí-im ê decode sok-tō͘ hun-pia̍t sī múi-hun 62-jī kap 78-jī, chhiau-kòe chit-ê léng-he̍k kòe-khì ê jīm-hô ki-su̍t.

Francis Willet, Stanford 大學 ê 出名神經科學家, 8 月 22 tī 一个新聞發布會評論講, "今咱會使 án-ne 想, 未來咱會當予不遂 ê 人 koh 講話輾轉, 予 in 講所想欲講 ê 話, 準確 kah hông 會當理解."

Francis Willet, Stanford Tāi-ha̍k ê chhut-miâ sîn-keng kho-ha̍k-ka, 8 goe̍h 22 tī chi̍t-ê sin-bûn hoat-pò hōe phêng-lūn kóng, "Taⁿ lán ē-sái án-ne siūⁿ, bī-lâi lán ē-tàng hō͘ put-sūi ê lâng koh kóng-ōe liàn-tńg, hō͘ in kóng só͘ siūⁿ boeh kóng ê ōe, chún-khak kah hông ē-tàng lí-kái."

考慮這種快速 ê 進展, Maastricht 大學 ê 計算神經科學家 Christian Herff 認為, 這種設備 "真緊 tō 會成做產品." 

Khó-lī chit-chióng khoài-sok ê chìn-tián, Maastricht Tāi-ha̍k ê kè-sǹg sîn-keng kho-ha̍k-ka Christian Herff jīn-ûi, chit-chíong siat-pī "chin kín tō ē chiâⁿ-chò sán-phín." 

https://www.thebrighterside.news/post/paralysed-people-can-talk-using-their-thoughts-thanks-to-novel-brain-reading-devices

3500 年前墜落地球 ê 隕石, 予青銅時代 ê 獵人磨做箭頭

3500 年前墜落地球 ê 隕石, 予青銅時代 ê 獵人磨做箭頭

3500 nî chêng tūi-lo̍h tē-kiû ê ún-chio̍h, hō͘ chheⁿ-tâng sî-tāi ê la̍h-jîn bôa chò chìⁿ-thâu

By Jennifer Nalewicki, 2023-8-11, Space.com

19 世紀尾, 考古學家 tī Suisse Morigen 青銅時代民居所在發現一个箭頭. 彼時以來, 這件 3000 年歷史 ê 文物一直收藏 tī Bern 歷史博物館.

19 sè-kí bóe, khó-kó͘ ha̍k-ka tī Suisse Morigen chheⁿ-tâng sî-tāi bîn-ki só͘-chāi hoat-hiān chi̍t-ê chìⁿ-thâu. Hit-sî í-lâi, chit-kiāⁿ 3000 nî le̍k-sú ê bûn-bu̍t it-ti̍t siu-chhàng tī Bern Le̍k-sú Phok-bu̍t-koán.

  

今, 分析發現, 彼个 mi̍h 毋是普通箭頭 -- he 是 kō͘ 一粒 3500 年前墜落地球 ê 隕石做 ê, 刊 tī 9 月號 "考古科學期刊" ê 一篇研究 án-ne 寫.

Taⁿ, hun-sek hoat-hiān, hit-ê mi̍h m̄-sī phó͘-thong chìⁿ-thâu -- he sī kō͘ chi̍t-lia̍p 3500 nî chêng tūi-lo̍h tē-kiû ê ún-chio̍h chò ê, khan tī 9 goe̍h hō "Khó-kó͘ Kho-ha̍k Kî-khan" ê chi̍t-phiⁿ gián-kiù án-ne siá.

"外觀, he kài 成生鉎 ê 一般箭頭," 第一作者 Beda Hofmann, Bern 自然歷史博物館 ê 礦物 hām 隕石策展兼館長, án-ne kā Live Science 講. In ê 分析顯示 "he 猶保存 kài chē ê 金屬."

"Gōa-koan, he kài sêng seⁿ-sian ê it-poaⁿ chìⁿ-thâu," tē-it chok-chiá Beda Hofmann, Bern Chū-jiân Le̍k-sú Phok-bu̍t-koán ê Khòng-bu̍t hām Ún-chio̍h chhek-tián kiám koán-tiúⁿ, án-ne kā Live Science kóng. In ê hun-sek hián-sī "he iáu pó-chûn kài chē ê kim-sio̍k."

研究報告講, 包括 X 光 ê 分層掃描 (電腦影像), gamma 光譜儀 (一種檢測 gamma 射線材料 ê 方法) 多種方法顯示, 這个手面大細 ê 箭頭毋但有地球無天然存在 ê alumi-26 isotype, mā 有各種隕石 lóng 有 ê 鐵 hām nickel 合金 ê 痕跡.

Gián-kiù pò-kò kóng, pau-koat X-kng ê hun-chân sàu-biâu (tiān-náu iáⁿ-siōng), gamma kng-phó͘-gî (chi̍t-chióng kiám-chhek gamma siā-sòaⁿ châi-liāu ê hong-hoat) to-chióng hong-hoat hián-sī, chit-ê chhiú-bīn tōa-sè ê chìⁿ-thâu m̄-nā ū tē-kiû bô thian-jiân chûn-chāi ê alumi-26 isotype, mā ū kok-chióng ún-chio̍h lóng ū ê thih hām nickel ha̍p-kim ê hûn-jiah.

https://www.space.com/meteorite-that-crashed-to-earth-3500-years-ago-carved-into-arrowhead-by-bronze-age-hunters

雕塑家注新性命予幾千金屬廢件

雕塑家注新性命予幾千金屬廢件

Tiau-sok-ka chù sin sèⁿ-miā hō͘ kúi-chheng kim-sio̍k hùi-kiāⁿ

By Margherita Cole, 2023-8-22, My Modern Met

廢材料 tī Brian Mock ê 藝術揣著新性命. 這位徛 tī Oregon ê 創意人, 收集金屬廢件, cck 螺絲, 螺絲母 a̍h 螺絲骨, kā in 焊做伙, 創造出引人注目 ê 各種動物. 熊, 狗, 貓, hām 濟濟想像 ê 未來 tek 真實大細 ê 雕像.

Hùi châi-liāu tī Brian Mock ê gē-su̍t chhōe-tio̍h sin sèⁿ-miā. Chit-ūi khiā tī Oregon ê chhòng-ì lâng, siu-chi̍p kim-sio̍k hùi-kiāⁿ, cck lô͘-si, lô͘-si-bó a̍h lô͘-si-kut, kā in hān chò-hóe, chhòng-chō chhut ín-lâng chù-bo̍k ê kok-chióng tōng-bu̍t. Hîm, káu, niau, hām chē-chē sióng-siōng ê bī-lâi-tek chin-si̍t tōa-sè ê tiau-siōng.

Chiah-ê 作品 hiah-nī 迷人, 因為 Mock ê 手路 tī 作品真明顯看會出. 事實上, 作品鼓勵人倚近看, 看出幾百, 甚至倚千 ê 各別細細零件按怎焊做伙.

Chiah-ê chok-phín hiah-nī bê-lâng, in-ūi Mock ê chhiú-lō͘ tī chok-phín chin bêng-hián khòaⁿ ē-chhut. Sū-si̍t siōng, chok-phín kó͘-lē lâng óa-kīn khòaⁿ, khòaⁿ chhut kúi-pah, sīm-chì óa chheng ê kok-pia̍t sè-sè lêng-kiāⁿ án-chóaⁿ hān chò-hóe.

這種手路予 Mock ê 藝術有獨特 ê 風格: 大細 kap 形狀寫實, 收尾 kap 材質 iū-koh 超現實.

Chit-chióng chhiú-lō͘ hō͘ Mock ê gē-su̍t ū to̍k-te̍k ê hong-keh: tōa-sè kap hêng-chōng siá-si̍t, siu-bóe kap châi-chit iū-koh chhiau hiān-si̍t.

狗是伊上受歡迎 ê 主題, Mock kō͘ 各種姿態表現伊 tùi 動物行為 ê 了解. 有 ê 咬 tennis 球 teh 走, 有 ê 坐 leh, 滿心期待 teh 等人注目.

Káu sī i siōng siū hoan-gêng ê chú-tê, Mock kō͘ kok-chióng chu-thài piáu-hiān i tùi tōng-bu̍t hêng-ûi ê liáu-kái. Ū-ê kā tennis kiû teh cháu, ū-ê chē leh, móa sim kî-thāi teh tán lâng chù-bo̍k.

Mock mā 做一寡挑戰性 ê 項目, cck 一隻 2 米長 ê 獅. Tī 這个作品, 伊用濟濟金屬零件來模仿 chhàng-chhàng 鬃毛 ê 紋理. 非傳統 ê 材料 kap 無塊講 ê 逼真 ê 奇妙熔合, 予每件雕塑 lóng 引人目睭褫金.

Mock mā chò chi̍t-kóa thiau-chiàn-sèng ê hāng-bo̍k, cck chi̍t-chiah 2-bí tn̂g ê sai. Tī chit-ê chok-phín, i iōng chē-chē kim-sio̍k lêng-kiāⁿ lâi bô͘-hóng chhàng-chhàng chang-mo͘ ê bûn-lí. Hui thoân-thóng ê châi-liāu kap bô tè-kóng ê pek-chin ê kî-biāu iûⁿ-ha̍p, hō͘ múi-kiāⁿ tiau-sok lóng ín-lâng ba̍k-chiu thí-kim.

https://mymodernmet.com/brian-mock-upcycled-metal-animal-sculptures/

透明太陽枋電池發電效率加 1000x

透明太陽枋電池發電效率加 1000x

Thàu-bêng thài-iông pang tiān-tî hoat-tiān hāu-lu̍t ke 1000x

[2023-8-16: Staff Writer, The Brighter Side of News]

太陽枋 ê 外觀久來受批評, 有 ê 講 he 大塊, 袂透明 ê 枋破壞住宅 kap 企業 ê 外觀. M̄-koh, 今有一組研究人員 kō͘ 2D 原子片發展出高透明 ê 太陽電池, 可能會改變咱人對太陽枋 ê 看法. 這種強欲看袂著 ê 太陽枋平均透明度接近 79%, 意思是, in cpt* 會當裝 tī 任何所在, 包括厝 ê 窗仔, 車 ê 閘風玻璃, 甚至人 ê 皮膚. [* cpt = chha-put-to]

Thài-iông pang ê gōa-koan kú-lâi siū phe-phêng, ū-ê kóng he tōa-tè, bē thàu-bêng ê pang phò-hāi chū-the̍h kap khì-gia̍p ê gōa-koan. M̄-koh, taⁿ ū chi̍t-cho͘ gián-kiù jîn-oân kō͘ 2D goân-chú phìⁿ hoat-tián chhut ko thàu-bêng ê thài-iông tiān-tî, khó-lêng ē kái-piàn lán-lâng tùi thài-iông pang ê khòaⁿ-hoat. Chit-chióng kiông boeh khòaⁿ bē-tio̍h ê thài-iông pang pêng-kin thàu-bêng tō͘ chiap-kīn 79%, ì-sù sī, in cpt* ē-tàng chng tī jīm-hô só͘-chāi, pau-koat chhù ê thang-á, chhia ê cha̍h-hong po-lê, sīm-chì lâng ê phôe-hu. [* cpt = chha-put-to]

科學家久年來一直 teh 試欲開發透明太陽電池, 到今才揣著適合 ê 材料. 為著製造這種太陽電池, 研究人員控制 indium 錫 酸化物 (ITO) hām 單重 ê 二硫化 wolfram 中間 ê 接觸障礙. ITO 是一種用途 kài 濟 ê 透明導電酸化物. In tī ITO 頂面 coating 各種薄金屬, koh tī coating ê ITO hām 二硫化 wolfram 中間插入薄薄一沿酸化 wolfram.

Kho-ha̍k-ka kú-nî lâi it-ti̍t teh chhì boeh khai-hoat thàu-bêng thài-iông tiān-tî, kàu taⁿ chiah chhōe tio̍h sek-ha̍p ê châi-liāu. Ūi-tio̍h chè-chō chit-chióng thài-iông tiān-tî, gián-kiù jîn-oân khòng-chè indium siah sng-hòa-bu̍t (ITO) hām tan-têng ê jī-liû-hòa wolfram tiong-kan ê chiap-chhiok chiòng-gāi. ITO sī chi̍t-chiòng iōng-tô͘ kài chē ê thàu-bêng tō-tiān sng-hòa-bu̍t. In tī ITO téng-bīn coating kok-chióng po̍h kim-sio̍k, koh tī coating ê ITO hām jī-liû-hòa  wolfram tiong-kan chhah-ji̍p po̍h-po̍h chi̍t-iân sng-hòa wolfram.

"阮形成太陽電池 ê 方法, 予伊 ê 功率轉換效率, 比使用普通 ITO 電極 ê 設備, 加超過 1000 倍," Toshiaki Kato án-ne 講, 伊是論文 ê 通信作者, mā 是 Tohoku 大學工程研究所 ê 副教授.

"Goán hêng-sêng thài-iông tiān-tî ê hong-hoat, hō͘ i ê kong-lu̍t choán-ōaⁿ hāu-lu̍t, pí sú-iōng phó͘-thong ITO tiān-ke̍k ê siat-pī, ke chhiau-kòe 1000 pōe," Toshiaki Kato án-ne kóng, i sī lūn-bûn ê thong-sìn chok-chiá, mā sī Tohoku Tāi-ha̍k Kang-têng Gián-kiù-só͘ ê hù kàu-siū.

為著試透明太陽電池 ê 可能用途, 研究人員 kā in 整合做一个模組, kā 裝 tī 玻璃窗. 這个模組有真好 ê 透明度, 研究人員 kō͘ 太陽模擬器量伊 ê 性能.

Ūi-tio̍h chhì thàu-bêng thài-iông tiān-tî ê khó-lêng iōng-tô͘, gián-kiù jîn-oân kā in chéng-ha̍p chò chi̍t-ê bô͘-cho͘, kā chng tī po-lê thang. Chit-ê bô͘-cho͘ ū chin hó ê thàu-bêng tō͘, gián-kiù jîn-oân kō͘ thài-iông bô͘-gí-khì niû i ê sèng-lêng.

結果顯示, 彼个模組產生 ê 功率密度約 13 milliwatt 每平方 centi*, he hām 其他透明太陽電池技術相當. [* centi /sén.chi/ = cm]

Kiat-kó hián-sī, hit-ê bô͘-cho͘ sán-seng ê kong-lu̍t bi̍t-tō͘ iok 13 milliwatt múi pêng-hong centi*, he hām kî-thaⁿ thàu-bêng thài-iông tiān-tî ki-su̍t siong-tong. [* centi /sén.chi/ = cm]

https://www.thebrighterside.news/post/transparent-solar-cells-can-generate-power-1000x-more-efficiently

實驗室研究發現甘草會當對抗腰尺癌

實驗室研究發現甘草會當對抗腰尺癌

Si̍t-giām-sek gián-kiù hoat-hiān kam-chhó ē-tàng tùi-khòng io-chhioh gâm

By Michael Franco, 2023-8-16, New Atlas

一般想講 he 是彎曲烏 sian 糖仔, 甘草根 tī 傳統中醫一直用來治療各種病症. 今, 一个新研究顯示, 甘草根 ê 一種化合物對壓制腰尺腫瘤 ê 生長真有效.

It-poaⁿ siūⁿ kóng he sī oan-khiau o͘-sian thn̂g-á, kam-chhó kin tī thoân-thóng tiong-i it-ti̍t iōng lâi tī-liâu kok-chióng pēⁿ-chèng. Taⁿ, chi̍t-ê sin gián-kiù hián-sī, kam-chhó kin ê chi̍t-chióng hòa-ha̍p-bu̍t tùi ah-chè io-chhioh chéng-liû ê seng-tióng chin ū-hāu.

甘草根是一種豆科植物, 自古以來 tō 用來治療各種病症, 包括肺, 腰子, 和肝, m̄-koh, 足少有科學證據支持伊 tī 健康滋補 ê 用途. 甘草根化學物甘甜素 (glycyrrhizin) 比蔗糖甜 50 倍, 是咱所知 ê 甘草枴仔糖 kap 甘草糖仔 ê 成份. 

Kam-chhó kin sī chi̍t-chióng tāu-kho si̍t-bu̍t, chū-kó͘ í-lâi tō iōng lâi tī-liâu kok-chióng pēⁿ-chèng, pau-koat hì, io-chí, hām koaⁿ, m̄-koh, chiok-chió ū kho-ha̍k chèng-kì chi-chhî i tī kiān-khong chu-pó͘ ê iōng-tô͘. Kam-chhó kin hòa-ha̍k-bu̍t kam-tiⁿ-sò͘ (glycyrrhizin) pí chià-thn̂g tiⁿ 50 pōe, sī lán só͘ chai ê kam-chhó koái-á thn̂g kap kam-chhó thn̂g-á ê sêng-hūn. 

今, 因為 Hong Kong 浸信大學 ê 一項研究, 這種植物 ê 另種化合物得著注意. 研究人員利用電腦模擬確定, 一種叫做 isoliquiritigenin (ISL) ê flavonoid 會當有效對抗腰尺癌, 彼是 Hong Kong 癌症死亡 ê 第 4 大原因. 腰尺癌是一種致命 ê 病, 這種病 tī 美國干焦有 12% ê 存活率.

Taⁿ, in-ūi Hong Kong Chìm-sìn Tāi-ha̍k ê chi̍t-hāng gián-kiù, chit-chióng si̍t-bu̍t ê lēng-chióng hòa-ha̍p-bu̍t tit-tio̍h chù-ì. Gián-kiù jîn-oân lī-iōng tiān-náu bô͘-gí khak-tēng, chi̍t-chióng kiò-chò isoliquiritigenin (ISL) ê flavonoid ē-tàng ū-hāu tùi-khòng io-chhioh gâm, he sī Hong Kong gâm-chèng sí-bông ê tē-4 tōa goân-in. Io-chhioh gâm sī chi̍t-chióng tì-miā ê pēⁿ, chit-chióng pēⁿ tī Bí-kok kan-ta ū 12% ê chûn-oa̍h lu̍t.

https://newatlas.com/medical/licorice-fights-pancreatic-cancer/

China 路霸 tī 月球地下發現啥物? - 研究報告

China 路霸 tī 月球地下發現啥物? - 研究報告

-- 這个發現會得證明月球 ê 火山活動無 tī 10 億年前結束, 但可能到今猶活 leh.  

China lō͘-pà tī goe̍h-kiû tē-ē hoat-hiān siáⁿ-mi̍h? - gián-kiù pò-kò

-- Chit-ê hoat-hiān ē-tit chèng-bêng goe̍h-kiû ê hóe-soaⁿ oa̍h-tāng bô tī 10 ek nî chêng kiat-sok, tān khó-lêng kàu-taⁿ iáu oa̍h-leh.  

By Jerusalem Post Staff, 2023-8-21

China ê Yutu-2 路霸 tī 月球暗爿地下發現一个暗藏 ê 通道網路, 根據月初發表 ê 一个研究.

China ê Yutu-2 lō͘-pà tī goe̍h-kiû àm-pêng tē-ē hoat-hiān chi̍t-ê àm-chhàng ê thong-tō bāng-lō͘, kin-kì goe̍h chho͘ hoat-piáu ê chi̍t-ê gián-kiù.

這篇經同行審查 ê 文章發表 tī "地球物理研究: 行星" 期刊, 講起路霸 ê 發現, 以及 che 對月球未來 ê 意義.

Chit-phiⁿ keng tông-hâng sím-cha ê bûn-chiuⁿ hoat-piáu tī "Tē-kiû Bu̍t-lí Gián-kiù: Kiâⁿ-chheⁿ" kî-khan, kóng-khí lō͘-pà ê hoat-hiān, í-ki̍p che tùi goe̍h-kiû bī-lâi ê ì-gī.

Yutu-2 路霸 tī 2018 坐 Chang’e-4 太空船來到月球.

Yutu-2 lō͘-pà tī 2018 chē Chang’e-4 thài-khong chûn lâi kàu goe̍h-kiû.

Yutu-2 利用 LPR 設備, 發送無線電信號鑽入月球表面.  "然後, 聽跳轉來 ê 回聲," 作者 Jianqing Feng án-ne 講, 伊是行星科學研究院 ê 地質學研究員.

Yutu-2 lī-iōng LPR siat-pī, hoat-sàng bô-sòaⁿ-tiān sìn-hō chǹg-ji̍p goe̍h-kiû piáu-bīn.  "Jiân-āu, thiaⁿ thiàu tńg-lâi ê hôe-siaⁿ," chok-chiá Jianqing Feng án-ne kóng, i sī Kiâⁿ-chheⁿ Kho-ha̍k Gián-kiù-īⁿ ê tē-chit-ha̍k gián-kiù-oân.

這是科學家頭擺使用 LPR 鑽過月球表面 40 米深.

Che sī kho-ha̍k-ka thâu-pái sú-iōng LPR chǹg-kòe goe̍h-kiû piáu-bīn 40 bí chhim.

一旦收著 "回聲," 科學家 tō 會當鬥出無線電倒彈所在 ê 地下結構, 親像密婆 kō͘ 回聲定位.

It-tàn siu tio̍h "hôe-siaⁿ," kho-ha̍k-ka tō ē-tàng tàu chhut bô-sòaⁿ-tiān tò-tôaⁿ só͘-chāi ê tē-ē kiat-kò͘, chhin-chhiūⁿ bi̍t-pô kō͘ hôe-siaⁿ tēng-ūi.

https://www.jpost.com/science/article-755583

8 人牢 tī 纜車, 折磨 14 點鐘了後, chiâu 得救, Pakistan

8 人牢 tī 纜車, 折磨 14 點鐘了後, chiâu 得救: Pakistan

8 lâng tiâu tī lám-chhia, chiat-bôa 14 tiám-cheng liáu-aū, chiâu tit-kiù: Pakistan

By Sophia Saifi, Rhea Mogul and Irene Nasser, 2023-8-23, CNN

牢 tī 一台纜車, 吊 tī Pakistan 西北所在約 280 米深 ê 山谷頂, 受折磨 14 點鐘了後, 所有 8 人, 包括 6 个囡仔, 2 个大人, 全部得救, 該國看守政府總理 Anwaar ul Haq Kakar tī 一份聲明 án-ne 講.

Tiâu tī chi̍t-tâi lám-chhia, tiàu tī Pakistan sai-pak só͘-chāi iok 280 bí chhim ê soaⁿ-kok téng, siū chiat-bôa 14 tiám-cheng liáu-āu, só͘-ū 8 lâng, pau-koat 6-ê gín-á, 2-ê tōa-lâng, choân-pō͘ tit-kiù, kai kok khàn-siú chèng-hú chóng-lí Anwaar ul Haq Kakar tī chi̍t-hūn seng-bêng án-ne kóng.

"知影所有囡仔 lóng 已經成功得救, 我感覺安慰. 極讚 ê 團隊合作, 感謝軍方, 救援部門, 地區行政部門, 以及當地人民," 伊 tī 貼 tī X (以前 ê Twitter) ê 聲明 án-ne 講.

"Chai-iáⁿ só͘-ū gín-á lóng í-keng sêng-kong tit-kiù, góa kám-kak an-ùi. Ke̍k-chán ê thoân-tūi ha̍p-chok, kám-siā kun-hong, kiù-oān pō͘-mn̂g, tē-khu hêng-chèng pō͘-mn̂g, í-ki̍p tong-tē jîn-bîn," i tī tah tī X (í-chêng ê Twitter) ê seng-bêng án-ne kóng.

當地時間拜 2早起, 6 个囡仔 hām 2 个老師 tī Khyber Pakhtunkhwa 地方去學校路中, 纜車 ê 一條纜索斷去, 害 in 陷 tī 約 280 米深 ê 山谷頂面, 救援隨開始, 官員 án-ne 講.

Tong-tē sî-kan pài-2 chá-khí, 6-ê gín-á hām 2-ê lāu-su tī Khyber Pakhtunkhwa tē-hng khì ha̍k-hāu lō͘-tiong, lám-chhia ê chi̍t-tiâu lám-soh tn̄g-khì, hāi in hām tī iok 280 bí chhim ê soaⁿ-kok téng-bīn, kiù-oān sûi khai-sí, koaⁿ-oân án-ne kóng.

救援包括直升機 hām 使用溜索, 官員講. M̄-koh, 到天欲暗 ê 時, Pakistan 當局被迫停止使用直升機救援賰 ê 囡仔 kap 大人.

Kiù-oān pau-koat ti̍t-seng-ki hām sú-iōng liu-soh, koaⁿ-oân kóng. M̄-koh, kàu thiⁿ boeh-àm ê sî, Pakistan tong-kio̍k pī-pek thêng-chí sú-iōng ti̍t-seng-ki kiù-oān chhun ê gín-á kap tōa-lâng.

https://edition.cnn.com/2023/08/22/asia/pakistan-chairlift-rescue-children-intl-hnk/index.html

山路猴男主角人生悲劇收場!

山路猴男主角人生悲劇收場! 律師連想著 "她" - 無後悔家己人生 pìⁿ 䆀

Soaⁿ-lō͘ kâu lâm chú-kak jîn-seng pi-kio̍k siu-tiûⁿ! Lu̍t-su liân-siūⁿ tio̍h "yi" - bô hiō-hóe ka-tī jîn-seng pìⁿ bái

2023-08-20, Sam-li̍p Sin-bûn Bāng

Youtube 當紅影片 "山路猴 ê 一世人" 已經超過 800 萬觀看, 可能會破千萬. 男主角改車, 絞車, 最後死 tī 絞山路 ê 人設, 有夠真實反映人生, 得著網友共鳴. 律師林智群 mā 發表看了感想, 講, 男主角直直做錯誤 ê 選擇, m̄-bat 反悔, 予伊難免想著 "她."

Youtube tng âng iáⁿ-phìⁿ "Soaⁿ-lō͘ Kâu ê Chi̍t Sì-lâng" í-keng chhiau-kòe 800-bān koan-khòaⁿ, khó-lêng ē phòa chhian-bān. Lâm chú-kak kái-chhia, ká-chhia, chòe-āu sí tī ká soaⁿ-lō͘ ê jîn-siat, ū-kàu chin-si̍t hoán-èng jîn-seng, tit-tio̍h bāng-iú kiōng-bêng. Lu̍t-su Lîm Tì-kûn mā hoat-piáu khòaⁿ liáu kám-sióng, kóng, lâm chú-kak ti̍t-ti̍t chò chhò-gō͘ ê soán-te̍k, m̄-bat hoán-hóe, hō͘ i lân-bián siūⁿ-tio̍h "yi."

"山路猴 ê 一世人," 男主角是一个 tī 便利店工作, 月薪 3 萬 7 ê 店員, 頂下兩集, 點捅鐘 ê 短片, 講男主角絞車, 改車, 陷落網路社群扶挺 ê 卷螺仔, 最後淪落借錢換設備, 失去朋友 kap 愛人, tī 一擺絞山比賽意外死亡.

"Soaⁿ-lō͘ Kâu ê Chi̍t Sì-lâng," lâm chú-kak sī chi̍t-ê tī piān-lī tiàm kang-chok, goe̍h-sin 3-bān 7 ê tiàm-oân, téng-ē nn̄g-chi̍p, tiám-thóng-cheng ê té-phìⁿ, kóng lâm chú-kak ká-chhia, kái-chhia, hām-lo̍h bāng-lō͘ siā-kûn phô͘-tháⁿ ê kńg-lê-á, chòe-āu lûn-lo̍h chioh-chîⁿ ōaⁿ siat-pī, sit-khì pêng-iú kap ài-jîn, tī chi̍t-pái ká-soaⁿ pí-sài ì-gōa sí-bông.

林智群看了, 發感想講, 山路猴 ê 一世人, 每擺 lóng 做錯誤 ê 決定, 予人生 piàn 䆀, 但無反悔, che 予伊想起 "討厭 ê Matsuko ê 一世人" 電影.

Lîm Tì-kûn khòaⁿ liáu, hoat kám-sióng kóng, Soaⁿ-lō͘ Kâu ê Chi̍t Sì-lâng, múi-pái lóng chò chhò-gō͘ ê koat-tēng, hō͘ jîn-seng piàn bái, tān bô hoán-hóe, che hō͘ i siūⁿ-khí "Thó-ià ê Matsuko ê Chi̍t Sì-lâng" tiān-iáⁿ.

"討厭 ê Matsuko ê 一世人" 故事內面 ê Matsuko 為著予老爸注意家己, 違背家己想欲讀理工學科 ê 心願, 改讀文學系. M̄-koh Matsuko 成做老師了後, 命運開始 kā 作弄, 人生彎彎斡斡, Matsuko 最後淪落煙花界, 成做大紅 ê 妓女, 甚至犯殺人 ê 案件. 干焦想欲大力去愛 ê Matsuko, 每擺 lóng 盡心盡力, 但每擺 mā lóng 害家己悽慘落魄.

"Thó-ià ê Matsuko ê Chi̍t Sì-lâng" kò͘-sū lāi-bīn ê Matsuko ūi-tio̍h hō͘ lāu-pē chù-ì ka-tī, ûi-pōe ka-tī siūⁿ boeh tha̍k lí-kang ha̍k-kho ê sim-goān, kái tha̍k bûn-ha̍k hē. M̄-koh Matsuko chiâⁿ-chò lāu-su liáu-āu, miā-ūn khai-sí kā chok-lōng, jîn-seng oan-oan oat-oat, Matsuko chòe-āu lûn-lo̍h ian-hoa kài, chiâⁿ-chò tōa-âng ê ki-lú, sīm-chì hoān sat-jîn ê àn-kiāⁿ. Kan-ta siūⁿ boeh tōa-la̍t khì ài ê Matsuko, múi-pái lóng chīn-sim chīn-la̍t, tān múi-pái mā lóng hāi ka-tī chhi-chhám lo̍k-phek.

https://www.setn.com/News.aspx?NewsID=1341173

Russia 報告, Luna-25 探測有 ‘異常狀況’

Russia 報告, Luna-25 探測有 ‘異常狀況’

Russia pò-kò, Luna-25 thàm-chhek ū ‘ī-siông chōng-hóng’

--

Russia 太空局拜六講, Luna-25 太空船準備欲登陸月球 ê 時出現 "異常狀況."

Russia thài-khong kio̍k pài-la̍k kóng, Luna-25 thài-khong chûn chún-pī boeh teng-lio̍k goe̍h-kiû ê sî chhut-hiān "ī-siông chōng-hóng."

"Tī 操作過程中, 自動站出現異常狀況, 無法度照規定 ê 參數進行操作," Roscosmos tī 一份簡短 ê 聲明 án-ne 講.

"Tī chhau-chok kòe-têng tiong, chū-tōng chām chhut-hiān ī-siông chōng-hóng, bô hoat-tō͘ chiàu kui-tēng ê chham-sò͘ chìn-hêng chhau-chok," Roscosmos tī chi̍t-hūn kán-té ê seng-bêng án-ne kóng.

當局 koh 講, 專家 tng-teh 分析狀況, 但無進一步細節.

Tong-kio̍k koh kóng, choan-ka tng-teh hun-sek chōng-hóng, tān bô chìn chi̍t-pō͘ sè-chiat.

登陸器 tī 8 月初 10 發射, 拜三成功進入月球軌道, che 是倚 50 年來 Russia ê 首次這款任務.

Teng-lio̍k khì tī 8 goe̍h chhe 10 hoat-siā, pài-saⁿ sêng-kong chìn-ji̍p goe̍h-kiû kúi-tō, che sī óa 50-nî lâi Russia ê siú-chhù chit-khoán jīm-bū.

目前無清楚這个事件敢會延遲原訂 tī 拜一 ê 登月計畫.

Bo̍k-chêng bô chheng-chhó chit-ê sū-kiāⁿ kám ē iân-tî goân-tēng tī pài-it ê teng-goe̍h kè-ōe.

He 太空船預計留 tī 月球表面一年, 將 tī hia 收集 sample /sam.pú.lu/ koh 進行分析.  Russia 希望 tī 2040 以前 tī 月球建立太空站.

He thài-khong chûn ī-kè lâu tī goe̍h-kiû piáu-bīn chi̍t-nî, chiong tī hia siu-chi̍p sample /sam.pú.lu/ koh chìn-hêng hun-sek.  Russia hi-bāng tī 2040 í-chêng tī goe̍h-kiû kiàn-li̍p thài-khong chām.

https://www.dw.com/en/russia-reports-abnormal-situation-on-luna-25-probe/a-66579445

藏 tī Ukraina 士兵 ê 創傷

藏 tī Ukraina 士兵 ê 創傷

Chhàng tī Ukraina sū-peng ê chhòng-siong

By Nicole Tung,  2023-8-15, New York Times

暗時淺眠, 做惡夢. 日時兇狂發作 kap flashback*. 人人忝 kah hi lè-lè, 有 ê 甚至想欲自殺. In 驚家己 ê 想法, kap he 想法 sái in 去做 ê 代誌. [* flashbak = 畫面再現 (心理現象)]

Àm-sî chhián-bîn, chò ok-bāng. Ji̍t-sî hiong-kông hoat-chok kap flashback*. Lâng-lâng thiám kah hi lè-lè, ū-ê sīm-chì siūⁿ boeh chū-sat. In kiaⁿ ka-tī ê siūⁿ-hoat, kap he siūⁿ-hoat sái in khì chò ê tāi-chì. [* flashbak = oē-bīn chài-hiān (sim-lí hiān-siōng)]

Vladyslav Ruziev, 28 歲 Ukraina 中士, 一再做惡夢, 夢見舊年寒天釘 tī 部隊, 啥 to 袂當做 ê 經驗, 面對 Russia 無停 ê 砲火, 冷 koh 凍, 看著戰友斷跤, 斷手. "有時, 塗跤倒濟濟傷兵, 混亂中撤退 ê 車無小心軋過 in ê 身軀." 回想起今年較早時伊 tī 前線看著 ê 情境, 伊 án-ne 講.

Vladyslav Ruziev, 28 hòe Ukraina tiong-sū, it-chài chò ok-bāng, bāng-kìⁿ kū-nî kôaⁿ-thiⁿ tèng tī pō͘-tūi, siáⁿ to bē-tàng chò ê keng-giām, bīn-tùi Russia bô-thêng ê phàu-hóe, léng koh tàng, khòaⁿ tio̍h chiàn-iú tn̄g kha, tn̄g chhiú. "Ū-sî, thô͘-kha tó chē-chē siong-peng, hūn-loān tiong thiat-thè ê chhia bô sió-sim kauh kòe in ê sin-khu." hôe-siūⁿ khí kin-nî khah-chá sî i tī chiân-sòaⁿ khòaⁿ tio̍h ê chêng-kéng, i án-ne kóng.

年半 ê 戰爭中間, 濟濟 Ukraina 部隊干焦有兩禮拜時間歇睏. 離開前線短站歇睏 ê 時, 真濟人上需要 ê 是心理創傷 ê 治療.

Nî-pòaⁿ ê chiàn-cheng tiong-kan, chē-chē Ukraina pō͘-tūi kan-ta ū nn̄g lé-pài sî-kan hioh-khùn. Lī-khui chiân-sòaⁿ té-chām hioh-khùn ê sî, chin chē lâng siōng su-iàu ê sī sim-lí chhòng-siong ê tī-liâu.

這種需要 teh 增加, 大大超過 Ukraina 本身 ê 能力: 一个 New York Times 記者 tī 訪問提供這種治療 ê 機構, 以及採訪士兵, 治療師, 和醫師了後 án-ne 報導.

Chit-chióng su-iàu teh cheng-ka, tōa-tōa chhiau-kòe Ukraina pún-sin ê lêng-le̍k: chi̍t-ê New York Times kì-chiá tī hóng-būn thê-kiong chit-chióng tī-liâu ê ki-kò͘, í-ki̍p chhái-hóng sū-peng, tī-liâu su, hām i-su liáu-āu án-ne pò-tō.

https://www.nytimes.com/2023/08/15/world/europe/ukraine-war-soldiers-trauma-therapy.html

攝影師 George Digalakis 翕有靈魂 ê 樹仔性命系列

攝影師 George Digalakis 翕有靈魂 ê 樹仔性命系列

Liap-iáⁿ-su George Digalakis Hip Ū Lêng-hûn ê Chhiū-á Sèⁿ-miā Hē-lia̍t

靈感來自理想 ê 大自然, he 合我 ê 鬱卒, 閉思性格; 一種無干擾, 寧靜, 美麗 ê 自然, 來自我對寂靜 kap 孤獨 ê 佮意. 雖罔我翕普通 ê 題材, 往往 mā 是 tī 咱無閒生活中失注意 ê 物件.

Lêng-kám lâi-chū lí-sióng ê tāi chū-jiân, he ha̍h góa ê ut-chut, pì-sù sèng-keh; chi̍t-chióng bô kan-jiáu, lêng-chēng, bí-lē ê chū-jiân, lâi-chū góa tùi che̍k-chēng kap ko͘-to̍k ê kah-ì. Sui-bóng góa hip pho͘-thong ê tê-châi, óng-óng mā sī tī lán bô-êng seng-oa̍h tiong sit chù-ì ê mi̍h-kiāⁿ.

希望我 ê 相片, 引人注意, 會得予 in 真正去注意袂顯目 ê 物件, 發現 in ê 媠. 人看我 ê 作品, 我希望 in ná teh 讀詩. 我若會當傳達出我對性命 kap 自然 ê 宏大, 寧靜, kap 驚嘆, án-ne 我 tō 成功傳達我 ê 內心世界予別人.

Hi-bāng góa ê siòng-phìⁿ, ín lâng chù-ì, ē-tit hō͘ in chin-chiàⁿ khì chù-ì bē-hiáⁿ-ba̍k ê mi̍h-kiāⁿ, hoat-hiān in ê súi. Lâng khòaⁿ góa ê chok-phín, góa hi-bāng in ná teh tha̍k si. Góa nā ē-tàng thoân-ta̍t chhut góa tùi sèⁿ-miā kap chū-jiân ê hông-tāi, lêng-chēng, kap kiaⁿ-thàn, án-ne góa tō sêng-kong thoân-ta̍t góa ê lāi-sim sè-kài hō͘ pa̍t-lâng.

對我來講, 樹仔一直是吸引人 ê 攝影主題. 我佮意森林 a̍h 樹林中 ê 樹仔, 尤其是 tī 薄霧 ê 環境中, 但是閣較佮意 in ê 單獨存在. 因為樹仔原始, 長命, 固定一位, in ká-ná 散發一種永恆 ê 氣息. 雖罔釘根 tī 塗, in ká-ná 向懸摸著天.

Tùi góa lâi kóng, chhiū-á it-ti̍t sī khip-ín lâng ê liap-iáⁿ chú-tê. Góa kah-ì sim-lîm a̍h chhiū-nâ tiong ê chhiū-á, iû-kî sī tī po̍h-bū ê khoân-kéng tiong, tān-sī koh-khah kah-ì in ê tan-to̍k chûn-chāi. In-ūi chhiū-á goân-sí, tn̂g-miā, kò͘-tēng chi̍t-ūi, in ká-ná sàn-hoat chi̍t-chióng éng-hêng ê khì-sek. Sui-bóng tèng-kin tī thô͘, in ká-ná hiòng-koân bong tio̍h thiⁿ.

我一直 teh 追求簡單, 明瞭 ê 構圖, hó-thang 創造極簡 ê 圖像, 特色是予人感受秩序, 寂靜, 平和, 但是往往有悲傷 kap 孤單 ê 氣氛. 

Góa it-ti̍t teh tui-kiû kán-tan, bêng-liâu ê kò͘-tô͘, hó-thang chhòng-chō ke̍k-kán ê tô͘-siōng, te̍k-sek sī hō͘ lâng kám-siū tia̍t-sū, che̍k-chēng, pêng-hô, tān-sī óng-óng ū pi-siong kap ko͘-toaⁿ ê khì-hun. 

我 ê 藝術從來毋是欲表現現實, 是欲減少現實 ê 複雜, 予伊清晰. 為著這, 我利用濟濟負空間, 予目睭無得選, kan-ta 會得 tī 無使用 ê 空間去體驗主題 -- án-ne 往往產生一種冥想 ê 體驗.

Góa ê gē-su̍t chiông-lâi m̄-sī boeh piáu-hiān hiān-si̍t, sī boeh kiám-chió hiān-si̍t ê ho̍k-cha̍p, hō͘ i chheng-sek. Ūi tio̍h che, góa lī-iōng chē-chē hū khong-kan, hō͘ ba̍k-chiu bô-tit soán, kan-ta ē-tit tī bô sú-iōng ê khong-kan khì thé-giām chú-tê -- án-ne óng-óng sán-seng chi̍t-chióng bêng-sióng ê thé-giām.

https://121clicks.com/photo-stories/soulful-series-of-life-of-a-tree-george-digalakis

啥是 Fibonacci 數列?

啥是 Fibonacci 數列?

-- 花蕊, 松果, 螺仔殼, 果子, 風颱, 甚至螺仔 galaksi, lóng 展示 Fibonacci 數列.

Siáⁿ sī Fibonacci sò͘-lia̍t?

-- Hoe-lúi, siông-kó, lê-á khak, kóe-chí, hong-thai, sīm-chì lê-á galaksi, lóng tián-sī Fibonacci sò͘-lia̍t.

By Marcus du Sautoy, 2022-3-5, BBC Science Focus

1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21... Fibonacci 數列. 數列 ê 每一个數 lóng 是由伊頭前兩个數相加所產生. 所致, 閣來 ê 數是 13+21 = 34. 這是上單純 ê 一再數列, 每个數 ê 產生是數列頭前 ê 數 ê 方程式. 

1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21... Fibonacci sò͘-lia̍t. Sò͘-lia̍t ê múi chi̍t-ê sò͘ lóng sī iû i thâu-chêng nn̄g-ê sò͘ sio-ke só͘ sán-seng. Só͘-tì, koh lâi ê sò͘ sī 13+21 = 34. Che sī siōng tan-sûn ê it-chài sò͘-lia̍t, múi-ê sò͘ ê sán-seng sī sò͘-lia̍t thâu-chêng ê sò͘ ê hong-thêng-sek. 

藏 tī 這个數列內面有一个數學 ê 重要數字: 黃金比例. 黃金比 kō͘ 希臘字母 φ /fai/ 表示. 這个數 kài 成 π /phai/, 有無限 ê 小數延伸, 無規律. 伊 ê 起頭是 φ /fai/ = 1.61803...  伊 ê 定義是 AxB 矩形 ê 比例, 其中 A/B ê 比率是 (A+B)/A.

Chhàng tī chit-ê sò͘-lia̍t lāi-bīn ū chi̍t-ê sò͘-ha̍k ê tiōng-iàu sò͘-jī: n̂g-kim pí-lē. N̂g-kim pí kō͘ Hi-lia̍p jī-bó φ /fai/ piáu-sī. Chit-ê sò͘ kài sêng π /phai/, ū bû-hān ê sió-sò͘ iân-sin, bô kui-lu̍t. I ê khí-thâu sī φ /fai/ = 1.61803...  I ê tēng-gī sī AxB kí-hêng ê pí-lē, kî-tiong A/B ê pí-lu̍t sī (A+B)/A.

濟濟藝術家看這是完美 ê 畫布比例. 咱若 kō͘ Fibonacci 數列 ê 一个數予伊頭前彼个數除 (例, 5/3), Fibonacci ê 數 lú 大, 這个分數 tō lú 接近黃金比例. Fibonacci 數列有一个關係黃金比例 ê 公式, 毋免計算所有頭前 ê 數. 

Chē-chē gē-su̍t-ka khòaⁿ che sī oân-bí ê ōe-pò͘ pí-lē. Lán nā kō͘ Fibonacci sò͘-lia̍t ê chi̍t-ê sò͘ hō͘ i thâu-chêng hit-ê sò͘ tû (lē, 5/3), Fibonacci ê sò͘ lú tōa, chit-ê hun-sò͘ tō lú chiap-kīn n̂g-kim pí-lē. Fibonacci sò͘-lia̍t ū chi̍t-ê koan-hē n̂g-kim pí-lē ê kong-sek, m̄-bián kè-sǹg só͘-ū thâu-chêng ê sò͘. 

Chiah-ê 數猶有一寡神祕. 例, 敢有無限濟 ê Fibonacci 數同時 mā 是質數? Cck* 2, 3, 5, kap 13. 阮干焦知影有 51 个 Fibonacci 質數, m̄-koh, 敢有濟 kah 無限? [* cck = 親像講]

Chiah-ê sò͘ iáu-ū chi̍t-kóa sîn-pì. Lē, kám ū bû-hān chē ê Fibonacci sò͘ tông-sî mā sī chit-sò͘? Cck* 2, 3, 5, kap 13. Goán kan-ta chai-iáⁿ ū 51-ê Fibonacci chit-sò͘, m̄-koh, kám ū chē kah bû-hān? [* cck = chhin-chhiūⁿkóng]

https://www.sciencefocus.com/science/what-is-the-fibonacci-sequence

Ùi 空氣抽 CO2 做 ê 環保璇石

Ùi 空氣抽 CO2 做 ê 環保璇石

Ùi khong-khì thiu CO2 chò ê khoân-pó soān-chio̍h

By JJ Shavit, 2023-8-9, The Brighter Side of News

Tī 景色優美 ê Suisse Zurich, tī 一座燒 pùn-sò ê 發電廠頂頭, 大型機器 hū-hū 叫, he 目的咱千想袂到. In ê 主要功能毋但燒 pùn-sò, in mā ná 徛懸 ê 哨兵, ùi 咱呼吸 ê 空氣掠二酸化碳素 (CO2).

Tī kéng-sek iu-bí ê Suisse Zurich, tī chi̍t-chō sio pùn-sò ê hoat-tiān chhiúⁿ téng-thâu, tōa-hêng ke-khì hū-hū kiò, he bo̍k-tek lán chhian-siūⁿ bē-kàu. In ê chú-iàu kong-lêng m̄-nā sio pùn-sò, in mā ná khiā koân ê sàu-peng, ùi lán ho͘-khip ê khong-khì lia̍h jī-sng hòa thòaⁿ-sò͘ (CO2).

但是, 掠著 ê 碳素 koh 來按怎? 過 Atlantic 來到 tī Chicago ê 一个生產中心, 答案 tī chia. 一間叫 Aether ê startup, tng-teh 開創咱難得相信 ê 事業 -- 製造世界最新 ê 消碳璇石.

Tān-sī, lia̍h-tio̍h ê thòaⁿ-sò͘ koh lâi án-chóaⁿ? Kòe Atlantic lâi kàu tī Chicago ê chi̍t-ê seng-sán tiong-sim, tap-àn tī chia. Chi̍t-keng kiò Aether ê startup, tng-teh khai-chhòng lán lân-tit siong-sìn ê sū-gia̍p -- chè-chō sè-kài chòe-sin ê siau-thòaⁿ soān-chio̍h.

這个革命 tek 想法是 CEO Ryan Shearman ê, 靈感來自一本叫 "Drawdown" (縮減) ê 冊, he 介紹一寡對抗氣候變化 ê 解方. 和業界先輩 Dan Wojno 交談了後, 伊堅信這个想法. Wojno 後來 mā 加入, 成做共同創辦人. 

Chit-ê kek-bēng-tek siūⁿ-hoat sī CEO Ryan Shearman ê, lêng-kám lâi-chū chi̍t-pún kiò "Drawdown" (Sok-kiám) ê chheh, he kài-siāu chi̍t-kóa tùi-khòng khì-hāu piàn-hòa ê kái-hong. Hām gia̍p-kài sian-pòe Dan Wojno kau-tâm liáu-āu, i kian-sìn chit-ê siūⁿ hoat. Wojno āu-lâi mā ka-ji̍p, chiâⁿ-chò kiōng-tông chhòng-pān lâng. 

Shearman 想起當初, 講, "阮小可得著開竅. 你有碳素, 我有碳素, 咱生活 tī 碳素 ê 世界. M̄-koh, 碳素造成大氣 ê 災難, 碳素本身毋是䆀物. 總是, 璇石敢毋是結晶 ê 碳素?"

Shearman siūⁿ-khí tong-chho͘, kóng, "Goán sió-khóa tit-tio̍h khui-khiàu. Lí ū thòaⁿ-sò͘, góa ū thòaⁿ-sò͘, lán seng-oa̍h tī thòaⁿ-sò͘ ê sè-kài. M̄-koh, thòaⁿ-sò͘ chō-sêng tāi-khì ê chai-lān, thòaⁿ-sò͘ pún-sin m̄-sī bái-mi̍h. Chóng--sī, soān-chio̍h kám m̄-sī kiat-chiⁿ ê thòaⁿ-sò͘?"

璇石雖然象徵奢華, 愛情 kap 約束, 伊 ê 過去並無光彩. 傳統 ê 璇石開採有道德 ê 困擾, ùi 剝削勞動 kàu 包括剉樹林, 水污染 tt ê 環境破壞. 實驗室培養 ê 璇石雖罔無道德問題, m̄-koh mā 有家己 ê 缺點 -- 需要倚靠化石燃料.

Soān-chio̍h sui-jiân siōng-teng chhia-hôa, ài-chêng kap iok-sok, i ê kòe-khì pēng bô kong-chhái. Thoân-thóng ê soān-chio̍h khai-chhái ū tō-tek ê khùn-jiáu, ùi pak-siah lô-tōng kàu pau-koat chhò chhiū-nâ, chúi u-jiám tt ê khoân-kéng phò-hāi. Si̍t-giām-sek pôe-ióng ê soān-chio̍h sui-bóng bô tō-tek būn-tê, m̄-koh mā ū ka-tī ê khoat-tiám -- su-iàu óa-khò hòa-chio̍h jiân-liāu.

 Tō 是 án-ne, Aether ê 創新方法閃閃發光. Shearman kap Wojno 發現結合兩个無仝領域 ê 機會: 掠碳素 hām 璇石製造.

Tō sī án-ne, Aether ê chhòng-sin hong-hoat siám-siám hoat-kng. Shearman kap Wojno hoat-hiān kiat-ha̍p nn̄g-ê bô-kāng léng-he̍k ê ki-hōe: lia̍h thòaⁿ-sò͘ hām soān-chio̍h chè-chō.

https://www.thebrighterside.news/post/eco-friendly-diamonds-made-from-co2-sucked-out-the-air

India 全球科技成就背後 ê 獨門人脈

India 全球科技成就背後 ê 獨門人脈 -- IIT 學位按怎成做科技貴族 ê 金鎖匙

India choân-kiû kho-ki sêng-chiū pōe-āu ê to̍k-mn̂g lâng-me̍h -- IIT ha̍k-ūi án-chóaⁿ chiâⁿ-chò kho-ki kùi-cho̍k ê kim só-sî

By Varsha Bansal, 2023-8-8, Rest of World

India 科技企業家 Kesavan Kandadai 成就濟濟, 舉兩个例: tī India 推出 Amazon Prime 影片, 成立家己 ê 生成 AI startup. M̄-koh, 45 歲 ah, 人 teh 介紹伊, 總是提起伊早期 ê 成就: India 理工學院, IIT, 出業.

India kho-ki khì-gia̍p-ka Kesavan Kandadai sêng-chiū chē-chē, kí nn̄g-ê lē: tī India thui-chhut Amazon Prime Iáⁿ-phìⁿ, sêng-li̍p ka-tī ê seⁿ-chiâⁿ AI startup. M̄-koh, 45 hòe ah, lâng teh kài-siāu i, chóng-sī thê-khí i chá-kî ê sêng-chiū: India Lí-kang Ha̍k-īⁿ, IIT, chhut-gia̍p.

"已經過 24 年," Kandadai kā Rest of World 講, "一切我所做 ê, 毋管成功無, lóng 是其次."

"Í-keng kòe 24 nî," Kandadai kā Rest of World kóng, "it-chhè góa só͘ chò ê, m̄-koán sêng-kong bô, lóng sī kî-chhù."

IIT Bombay, tī Mumbai, 是 India 上出名 ê 大學之一, 是成立 tī 1950-1960 年代上早 ê 五間 IIT 工程學院之一, 是 India 政府模仿美國 MIT ê 成功經驗所起 ê. 自 2008 以來, 這个系統繼續擴大到今已經有 23 校. 

IIT Bombay, tī Mumbai, sī India siōng chhut-miâ ê tāi-ha̍k chi-it, sī sêng-li̍p tī 1950-1960 nî-tāi siōng chá ê gō͘-keng IIT kang-têng ha̍k-īⁿ chi-it, sī India chèng-hú bô͘-hóng Bí-kok MIT ê sêng-kong keng-giām só͘ khí ê. Chū 2008 í-lâi, chit-ê hē-thóng kè-sio̍k khok-tōa kàu taⁿ í-keng ū 23 hāu. 

IIT 各校今已經是世界級 ê 出名大學. 每年有濟濟 India 少年家參加入學考試, m̄-koh 錄取 ê 極少. Tī 2022, IIT ê 錄取率 1.83%, 較低美國 ê Ivy League 各大學. 拚錄取 IIT ê 艱苦袂輸戲劇, Netflix tō 有一个多季節 ê 節目, "Kota Factory," 演濟濟 puh 出來 ê 補習學校, 按怎指導考生通過入學考試 ê 故事. 

IIT kok-hāu taⁿ í-keng sī sè-kài-kip ê chhut-miâ tāi-ha̍k. Múi-nî ū chē-chē India siàu-liân-ke chham-ka ji̍p-ha̍k khó-chhì, m̄-koh lo̍k-chhú-ê ke̍k-chió. Tī 2022, IIT ê lo̍k-chhú-lu̍t 1.83%, khah kē Bí-kok ê Ivy League kok tāi-ha̍k. Piàⁿ lo̍k-chhú IIT ê kan-khó͘ bē-su hì-kio̍k, Netflix tō ū chi̍t-ê to-kùi-cheh ê chiat-bo̍k, "Kota Factory," ián chē-chē puh chhut-lâi ê pó͘-si̍p ha̍k-hāu, án-chóaⁿ chí-tō khó-seng thong-kòe ji̍p-ha̍k khó-chhì ê kò͘-sū. 

成做 IIT 優等生是通向科技成功 ê 門票. India startup ê 濟濟大頭 lóng 是 IIT 校友. 根據分析公司 Tracxn ê 數據, India 108 間 unicorn* startup 企業當中, 有 68 間其中 ê 創辦人是 IIT 校友. [* unicorn = 值美金 10 億 ê startup.]

Chiâⁿ-chò IIT iu-téng-seng sī thong-hiòng kho-ki sêng-kong ê mn̂g-phiò. India startup ê chē-chē tōa-thâu lóng sī IIT hāu-iú. Kin-kì hun-sek kong-si Tracxn ê sò͘-kì, India 108 keng unicorn* startup khì-gia̍p tang-tiong, ū 68 keng kî-tiong ê chhòng-pān lâng sī IIT hāu-iú. [* unicorn = ta̍t Bí-kim 10 ek ê startup.]

https://restofworld.org/2023/iit-graduates-dominate-tech/

閃 Maui 野火, 遼落 Pacific 5 點鐘, 2 个少年家為老母保溫

閃 Maui 野火, 遼落 Pacific 5 點鐘, 2 个少年家為老母保溫

Siám Maui iá-hóe, liâu-lo̍h Pacific 5 tiám-cheng, 2-ê siàu-liân-ke ūi lāu-bú pó-un

By Alia Shoaib, 2023-8-14, Insider

2 兄弟和老母遼落 Pacific 海洋 5 點鐘, 活過 Hawaii Maui 島野火,  

2 hiaⁿ-tī hām lāu-bú liâu-lo̍h Pacific Hái-iûⁿ 5 tiám-cheng, oa̍h-kòe Hawaii Maui Tó iá-hóe,  

Noah Tomkinson, 19, 小弟 Milo, 13, 和老母決定離開 tī Lahaina ê 厝, 因為野火 lú 來 lú 倚, 予人擔心, CBS News 報導.

Noah Tomkinson, 19, sió-tī Milo, 13, hām lāu-bú koat-tēng lī-khui tī Lahaina ê chhù, in-ūi iá-hóe lú lâi lú óa, hō͘ lâng tam-sim, CBS News pò-tō.

  

In 先駛車, 毋過隨發現沿路窒車, 只好改變策略.

In seng sái-chhia, m̄-koh sûi hoat-hiān iân-lō͘ that-chhia, chí-hó kái-piàn chhek-lio̍k.

"阮一直 teh 想, 若毋是勢, 阮著倚水邊. Án-ne 阮 tō 會當跳落水. 結果 mā 是 án-ne." Noah 接受 NBC video 訪問.

"Goán it-ti̍t teh siūⁿ, nā m̄-sī sè, goán tio̍h óa chúi-piⁿ. Án-ne goán tō ē-tàng thiàu-lo̍h chúi. Kiat-kó mā sī án-ne." Noah chiap-siū NBC video hóng-būn.

"假使阮行入街路, 阮穩死 tī 大火 nih."

"Ká-sú goán kiâⁿ ji̍p ke-lō͘, goán ún sí tī tōa-hóe nih."

小弟 Milo 講, 規家伙 tī 水中, 天 teh 暗, 伊啟動 "求生模式," 等待救援.

Sió-tī Milo kóng, kui ke-hóe tī chúi-tiong, thiⁿ teh àm, i khé-tōng "kiû-seng bô͘-sek," tán-thāi kiù-oān.

Tī 哥哥分享 ê video, 會得看 in 家伙仔遼 tī 水 nih, 後面大火 teh 燒, 空中烏煙厚厚, 遮著日頭.

Tī ko-ko hun-hióng ê video, ē-tit khòaⁿ in ke-hóe-á liâu tī chúi nih, āu-bīn tōa-hóe teh sio, khong-tiong o͘-ian kāu-kāu, jia-tio̍h ji̍t-thâu.

Noah 照顧逐个保持溫暖, 伊 kā 小弟講, "你袂有代誌 lah, Milo."

Noah chiàu-kò͘ ta̍k-ê pó-chhî un-loán, i kā sió-tī kóng, "Lí bē ū tāi-chì lah, Milo."

伊 kā CBS 講, 後來老母 siuⁿ 冷, 兩兄弟 tō kheh 倚老母, 予她保持溫暖.

I kā CBS kóng, āu-lâi lāu-bú siuⁿ léng, nn̄g hiaⁿ-tī tō kheh óa lāu-bú, hō͘ yi pó-chhî un-loán.

"假使阮一人一路, 我毋知阮敢渡會過. 佳哉阮 lóng 做伙, án-ne 幫助上大," 伊 án-ne 講.

"Ká-sú goán chi̍t-lâng chi̍t-lō͘, góa m̄-chai goán kám tō͘ ē-kòe. Ka-chài goán lóng chò-hóe, án-ne pang-chō͘ siōng tōa," i án-ne kóng.

這家伙落尾 tī 火燒欲煞 ê 時上岸, 得著消防組 ê 救助, CBS 報導.

Chit ke-hóe lo̍h-bóe tī hóe sio boeh soah ê sî chiūⁿ-hōaⁿ, tit-tio̍h siau-hông cho͘ ê kiù-chō͘, CBS pò-tō.

https://www.insider.com/2-teens-waded-ocean-hours-survive-maui-wildfires-2023-8

好奇號路霸 tī 火星探索拚上一个 23 度斜坡

好奇號路霸 tī 火星探索拚上一个 23 度斜坡

Hòⁿ-kî Hō lō͘-pà tī hóe-chheⁿ thàm-soh piàⁿ chiūⁿ chi̍t-ê 23 tō͘ siâ-pho

By Georgina Torbet, 2023-8-5, DigitalTrends

好奇號路霸* 慢慢 peh 上 Sharp 山, 一粒火星頂懸 4.8 km ê 山. 山 ê 研究真有路用, 因為 in ê 崎坡會顯示一沿一沿綴時間形成 ê 物質, ná 像是一粒地質時間丸. M̄-koh, peh 山對人會忝, 對路霸 mā 真食力. 好奇號最近拄著一个特別崎 koh 滑溜 ê 斜坡, 是伊到今拄著上歹 peh ê. [* lō͘-pà = rover]

Hòⁿ-kî Hō lō͘-pà* bān-bān peh chiūⁿ Sharp Soaⁿ, chi̍t-lia̍p hóe-chheⁿ téng koân 4.8 km ê soaⁿ. Soaⁿ ê gián-kiù chin ū lō͘-iōng, in-ūi in ê kiā-pho ē hián-sī chi̍t-iân chi̍t-iân tòe sî-kan hêng-sêng ê bu̍t-chit, ná-chhiūⁿ sī chi̍t-lia̍p tē-chit sî-kan oân. M̄-koh, peh-soaⁿ tùi lâng ē thiám, tùi lō͘-pà mā chin chia̍h-la̍t. Hòⁿ-kî Hō chòe kīn tú-tio̍h chi̍t-ê te̍k-pia̍t kiā koh kut-liu ê siâ-pho, sī i kàu taⁿ tú-tio̍h siōng pháiⁿ peh ê. [* lō͘-pà = rover]

路霸行 ê 地形有偌困難, 由幾若个因素決定: 包括偌崎, 偌滑溜, 啥障礙, cck* 大石頭 a̍h 尖石頭. 這擺路霸 tī 5 月到 6 月完成 ê peh 崎, chiah-ê lóng 有, 而且有一个 23 度 ê 崎坡. [* cck = chhin-chhiūⁿ-kóng]

Lō͘-pà kiâⁿ ê tē-hêng ū gōa khùn-lân, iû kúi-ā ê in-sò͘ koat-tēng: pau-koat gōa kiā, gōa kut-liu, siáⁿ chiòng-gāi, cck* tōa chio̍h-thâu a̍h chiam chio̍h-thâu. Chit-pái lō͘-pà tī 5 goe̍h kàu 6 goe̍h oân-sêng ê peh-kiā, chiah-ê lóng ū, jî-chhiáⁿ ū chi̍t-ê 23 tō͘ ê kiā-pho. [* cck = chhin-chhiūⁿ-kóng]

"如果你 bat tī 海沙埔走上沙崙, 你 tō 知, he 無簡單 -- 阮 teh 做 ê mā 是 án-ne, 尤其 koh 有大石頭." NASA ê JPL 實驗室 ê Amy Hale án-ne 講, 她是好奇號路霸 ê 駕駛員.

"Jû-kó lí bat tī hái-soa-po͘ cháu lūn soa-khiu, lí tō chai, he bô kán-tan -- goán teh chò ê mā sī án-ne, iû-kî koh ū tōa chio̍h-thâu." NASA ê JPL Si̍t-giām-sek ê Amy Hale án-ne kóng, yi sī Hòⁿ-kî Hō lō͘-pà ê kà-sú-oân.

像 Hale 這種路霸駕駛員, 先為路霸規劃好上安全 ê 路線, 予伊到欲去 ê 所在, 然後 kā 指令送予路霸. 需要 án-ne 做, 因為地球到火星 ê 通信延遲長到 20 分鐘, 看這兩粒行星 ê 相對位置來決定, 所以無法度實時駕駛路霸. Án-ne mā 予咱會得提前規劃, 免得予路霸遭受損害.

Chhiūⁿ Hale chit-chióng lō͘-pà kà-sú-oân, seng ūi lō͘-pà kui-ōe hó siōng an-choân ê lō͘-sòaⁿ, hō͘ i kàu boeh khì ê só͘-chāi, jiân-āu kā chí-lēng sàng hō͘ lō͘-pà. Su-iàu án-ne chò, in-ūi tē-kiû kàu hóe-chheⁿ ê thong-sìn iân-tî tn̂g kàu 20 hun-cheng, khòaⁿ chit nn̄g-lia̍p kiâⁿ-chheⁿ ê siong-tùi ūi-tì lâi koat-tēng, só͘-í bô hoat-tō͘ si̍t-sî kà-sú lō͘-pà. Án-ne mā hō͘ lán ē-tit thê-chêng kui-ōe, bián-tit hō͘ lō͘-pà cho-siū sún-hāi.

https://www.digitaltrends.com/space/curiosity-rover-slope-mars/

量子飛跳: 量子 sensor 按怎改變 robot 科技

量子飛跳: 量子 sensor 按怎改變 robot 科技

Liōng-chú poe-thiàu: Liōng-chú sensor án-chóaⁿ kái-piàn robot kho-ki

By Jeff Wong and Kristin Gilkes, 2023-8-5, VentureBeat

最近 ê 電影 "狗蟻人" 大大 kā 量子科技捒上舞台, m̄-koh 量子科學事實比科幻閣較光明. 量子 sensor* ê 應用已經是世界一寡重要系統 kap 技術 ê 基礎 -- 全球定位系統 (GPS) 和磁共顫影像 (MRI) 是上好 ê 例. [* sensor /sén.ser/ = 感應器]

Chòe-kīn ê tiān-iáⁿ Káu-hiā Lâng tōa-tōa kā liōng-chú kho-ki sak-chhiūⁿ bú-tâi, m̄-koh liōng-chú kho-ha̍k sū-si̍t pí kho-hoàn koh-khah kong-bêng. Liōng-chú sensor* ê èng-iōng í-keng sī sè-kài chi̍t-kóa tiōng-iàu hē-thóng kap ki-su̍t ê ki-chhó͘ -- choân-kiû tēng-ūi hē-thóng (GPS) hām chû kiōng-chùn iáⁿ-siōng (MRI) sī siōng-hó ê lē. [* sensor /sén.ser/ = kám-èng-khì]

量子 sensor 和量子 AI 拄拄開始: Robot 今 mā 得著量子 sensor ê 處理. 量子 sensor 將大大增加 robot 工作 ê 能力, 以及咱按怎用 in 來對付 21 世紀 ê 重要挑戰.

Liōng-chú sensor hām liōng-chú AI tú-tú khai-sí: Robot taⁿ mā tit-tio̍h liōng-chú sensor ê chhú-lí. Liōng-chú sensor chiong tōa-tōa cheng-ka robot kang-chok ê lêng-le̍k, í-ki̍p lán án-chóaⁿ iōng in lâi tùi-hù 21-sè-kí ê tiōng-iàu thiau-chiàn.

現代科技滿滿是 sensor: 量熱, 光, 運動, 壓力, a̍h 物理環境 ê 其他事項. 量子 sensor 增加新 ê 事項. In 利用粒子 tī 原子尺度行為 ê 量子特性來探測引力場, 電場, a̍h 磁場 ê 微小運動 a̍h 變化.

Hiān-tāi kho-ki móa-móa sī sensor: niû jia̍t, kng, ūn-tōng, ap-le̍k, a̍h bu̍t-lí khoân-kéng ê kî-thaⁿ sū-hāng. Liōng-chú sensor cheng-ka sin ê sū-hāng. In lī-iōng lia̍p-chú tī goân-chú chhioh-tō͘ hêng-ûi ê liōng-chú te̍k-sèng lâi thàm-chhek ín-le̍k-tiûⁿ, tiān-tiûⁿ, a̍h chû-tiûⁿ ê bî-sió ūn-tōng a̍h piàn-hòa.

因為量子 sensor tī chiah 細 ê 尺度工作, 所致會得極精確測量光, a̍h 其他可觀察 ê 現象. Che mā 表示, in 會得提供高精度和穩定 ê 測量, 因為 in 測量 ê 是原子結構 a̍h 原子粒子自旋彼種袂改變 ê 特性.

In-ūi liōng-chú sensor tī chiah sè ê chhioh-tō͘ kang-chok, só͘-tì ē-tit ke̍k cheng-khak chhek-liông kng, a̍h kî-thaⁿ khó koan-chhat ê hiān-siōng. Che mā piáu-sī, in ē-tit thê-kiong ko cheng-tō͘ hām ún-tēng ê chhek-liông, in-ūi in chhek-liông ê sī goân-chú kiat-kò͘ a̍h goân-chú lia̍p-chú chū-soân hit-chióng bē kái-piàn ê te̍k-sèng.

https://venturebeat.com/data-infrastructure/quantum-leap-how-quantum-sensors-are-revolutionizing-robotics/

首創 ê 實驗證明光穿過空間 kap 時間

首創 ê 實驗證明光穿過空間 kap 時間

Siú-chhòng ê si̍t-giām chèng-bêng kng chhng-kòe khong-kan kap sî-kan

By JJ Shavit, 2023-8-5, The Brighter Side of News

London 帝國學院 ê 物理學家得著一个大突破, in 成功複製有名 ê 雙縫實驗, m̄-koh 是 tī 時間維度, 毋是 tī 空間.

London Tè-kok Ha̍k-īⁿ ê bu̍t-lí ha̍k-ka tit-tio̍h chi̍t-ê tōa tu̍t-phòa, in sêng-kong ho̍k-chè ū-miâ ê siang-phāng si̍t-giām, m̄-koh sī tī sî-kan ûi-tō͘, m̄-sī tī khong-kan.

London 帝國學院 ê Prof Riccardo Sapienza 𤆬 ê 這項先鋒工課, 需要引導光線穿過一種會 tī femto* 秒內緊速改變光學特性 ê 物質. 這種非凡 ê 轉變予光線會得 tī 精密 ê 時間縫接紲緊速通過. [* femto = 10^-15]

London Tè-kok Ha̍k-īⁿ ê Prof Riccardo Sapienza chhōa ê chit-hāng sian-hong khang-khòe, su-iàu ín-tō kng-sòaⁿ chhng-kòe chi̍t-chióng ē tī femto*-bió lāi kín-sok kái-piàn kong-ha̍k te̍k-sèng ê bu̍t-chit. Chit-chióng hui-hoân ê choán-piàn hō͘ kng-sòaⁿ ē-tit tī cheng-bi̍t ê sî-kan phāng chiap-sòa kín-sok thong-kòe. [* femto = 10^-15]

團隊 ê 成果開門予全新 ê 光譜學, 會得 tī 一个放射周期 ê 尺度解析光脈衝 ê 時間結構.

Thoân-tūi ê sêng-kó khui-mn̂g hō͘ choân-sin ê kng-phó͘-ha̍k, ē-tit tī chi̍t-ê hòng-siā chiu-kî ê chhioh-tō͘ kái-sek kng me̍h-chhiong ê sî-kan kiat-kò͘.

最初 ê 雙縫實驗是由 Thomas Young tī 1801 年tī 英國皇家學會進行 ê, 顯示光是波動. 進一步 ê 實驗 koh 顯示光 ná 波動 koh ná 粒子, 顯示光 ê 量子本質. Chiah-ê 實驗對量子物理學產生深遠 ê 影響, 毋但顯示光 ê 粒子 kap 波動 ê 雙重性質, mā 顯示包括電子, 中子, 和規个原子在內 ê 其他 "粒子" ê 雙重性質. 

Chòe-chho͘ ê siang-phāng si̍t-giām sī iû Thomas Young tī 1801 nî tī Eng-kok Hông-ka Ha̍k-hōe chìn-hêng ê, hián-sī kng sī pho-tōng. Chìn chi̍t-pō͘ ê si̍t-giām koh hián-sī kng ná pho-tōng koh ná lia̍p-chú, hián-sī kng ê liōng-chú pún-chit. Chiah-ê si̍t-giām tùi liōng-chú bu̍t-lí-ha̍k sán-seng chhim-oán ê éng-hióng, m̄-nā hián-sī kng ê lia̍p-chú kap pho-tōng ê siang-têng sèng-chit, mā hián-sī pau-koat tiān-chú, tiong-chú, hām kui-ê goân-chú chāi-lāi ê kî-thaⁿ "lia̍p-chú" ê siang-têng sèng-chit. 

https://www.thebrighterside.news/post/first-ever-experiment-proves-light-travels-through-both-space-and-time

Phok 目魚: 深海怪物, 目睭會轉踅, 頭殼通光

Phok 目魚: 深海怪物, 目睭會轉踅, 頭殼通光

Phok-ba̍k hî: Chhim-hái koài-bu̍t, ba̍k-chiu ē tńg-se̍h, thâu-khak thang-kng

By Sascha Pare, 2023-8-5, LiveScience

因為一種會濾日光 ê 黃色素, phok 目仔袂去予深海定有 ê 偽裝策略拐去

In-ūi chi̍t-chióng ē lī ji̍t-kng ê n̂g-sek-sò͘, phok-ba̍k-á bē khì hō͘ chhim-hái tiāⁿ-ū ê gūi-chong chhek-liok kóai--khì

名: Phok 目魚 (Macropinna microstoma)

Miâ: Phok-ba̍k-hî (Macropinna microstoma)

蹛佗: Bering 海和北 Pacific 海洋, 600-800 米深.

Tòa tó: Bering Hái hām Pak Pacific Hái-iûⁿ, 600-800 bí chhim.

食啥: 浮游生物 kap 一種叫橈足類 ê 小甲殼動物

Chia̍h siáⁿ: Phû-iû seng-bu̍t kap chi̍t-chióng kiò jiâu-chiok-lūi ê sió kah-khak tōng-bu̍t

按怎 chhèng: 看名 tō 知, phok 目魚 thuh 出來 ê 目睭會當轉踅, 向頂懸看迵過透明 ê 額頭. 雖罔看是青色, 目仁事實有一種黃色素, 予這種怪魚會得區分日光和生物螢光 ê 差別.

Án-chóaⁿ chhèng: Khòaⁿ miâ tō chai, phok-ba̍k hî thuh chhut-lâi ê ba̍k-chiu ē-tàng tńg-se̍h, hiòng téng-koân khòaⁿ thàng-kòe thàu-bêng ê hia̍h-thâu. Sui-bóng khòaⁿ sī chheⁿ-sek, ba̍k-jîn sū-si̍t ū chi̍t-chióng n̂g-sek-sò͘, hō͘ chit-chióng koài-hî ē-tit khu-hun ji̍t-kng hām seng-bu̍t êng-kng ê chha-pia̍t.

海洋殕光區 -- 海面下 200-1,000 米 ê 水層 -- 到 hia ê 日光拄仔予生物產生一个影跡. 覕 tī 下面 ê 獵者看會著彼个外形. Tō 是 án-ne, 一寡深海生物 tī 下面進化出發光器官, 來對應暗昏 ê 光線. M̄-koh, phok 目魚 ê 目睭撇步 -- kā 日光濾掉 -- án-ne tō 袂去予 kō͘ 發光消去自身影跡 ê 生物欺騙.

Hái-iûⁿ phú-kng khu -- hái-bīn-ē 200-1,000 bí ê chúi-chân -- kàu hia ê ji̍t-kng tú-á hō͘ seng-bu̍t sán-seng chi̍t-ê iáⁿ-jiah. Bih tī ē-bīn ê la̍h-chiá khòaⁿ ē-tio̍h hit-ê gōa-hêng. Tō sī án-ne, chi̍t-kóa chhim-hái seng-bu̍t tī ē-bīn chìn-hòa chhut hoat-kng khì-koan, lâi tùi-èng àm-hun ê kng-sòaⁿ. M̄-koh, phok-ba̍k hî ê ba̍k-chiu phiat-pō͘ -- kā ji̍t-kng lī tiāu -- án-ne tō bē khì hō͘ kō͘ hoat-kng siau-khì chū-sin iáⁿ-jiah ê seng-bu̍t khi-phiàn.

https://www.livescience.com/animals/fish/barreleye-fish-the-deep-sea-weirdo-with-rotating-eyes-and-a-see-through-head

這台自動太陽能 robot, 免水 tō 會當拭太陽枋

這台自動太陽能 robot, 免水 tō 會當拭太陽枋 [台語語音]

Chit-tâi chū-tōng thài-iông-lêng robot, bián chúi tō ē-tàng chhit thài-iông pang [Tâi-gí gí-im]

Michelle Lewis, 2023-8-4, Electrek

Italia 再生能源大頭 Enel Green Power hām 徛 tī Sicily ê robot 科技 startup Reiwa 合作發展一台 robot, 會當拭太陽枋, 免水, 免氣.

Italia chài-seng lêng-goân tōa-thâu Enel Green Power hām khiā tī Sicily ê robot kho-ki startup Reiwa ha̍p-chok hoat-tián chi̍t-tâi robot, ē-tàng chhit thài-iông pang, bián chúi, bián khì.

坱埃 hām 塗粉會影響太陽枋 ê 性能, 尤其 tī 厚坱埃 a̍h 沙漠地區. 一般 kō͘ 高壓水洗機 a̍h 水力 lù 牽引機來洗太陽枋, m̄-koh he 厚人工 koh 用 (拍損) 濟濟水. 

Eng-ia hām thô͘-hún ē éng-hióng thài-iông pang ê sèng-lêng, iû-kî tī kāu eng-ia a̍h soa-bo̍k tē-khu. It-poaⁿ kō͘ ko-ap chúi-sé-ki a̍h chúi-le̍k-lù khan-ín-ki lâi sé thài-iông pang, m̄-koh he kāu lâng-kang koh iōng (phah-sńg) chē-chē chúi. 

Enel Green Power kap Reiwa ê 新 robot SandStorm, 會當自動沿一排一排 ê 太陽枋行, 轉到停靠站 ê 時, koh 會當 kō͘ 太陽能為家己充電.

Enel Green Power kap Reiwa ê sin robot SandStorm, ē-tàng chū-tōng iân chi̍t-pâi chi̍t-pâi ê thài-iông pang kiâⁿ, tńg-kàu thêng-khò chām ê sî, koh ē-tàng kō͘ thài-iông-lêng ūi ka-tī chhiong-tiān.

SandStorm 會使日時充電, 暗時才做清潔, 免得干擾太陽枋 ê 發電.

SandStorm ē-sái ji̍t-sî chhiong-tiān, àm-sî chiah chò chheng-kiat, bián-tit kan-jiáu thài-iông pang ê hoat-tiān.

這台 robot kō͘ 特別設計 kap 製造 ê lù-á 拭太陽枋. He lù-á 會配合枋敆縫有時有 ê 起落, mā 會當 ùi 一排枋獨自徙到下一排.

Chit-tâi robot kō͘ te̍k-pia̍t siat-kè kap chè-chō ê lù-á chhit thài-iông pang. He lù-á ē phòe-ha̍p pang kap-phāng ū-sî ū ê khí-lo̍h, mā ē-tàng ùi chi̍t-pâi pang to̍k-chū sóa kàu ē chi̍t-pâi.

https://electrek.co/2023/08/04/robot-cleans-solar-panels-without-water/

浮 tī 赤道附近 ê 太陽枋按怎供電予未來 ê 人口熱點

'無限’ 能源: 浮 tī 赤道附近 ê 太陽枋按怎供電予未來 ê 人口熱點

'Bû-hān’ lêng-goân: phû tī chhiah-tō hū-kīn ê thài-iông pang án-chóaⁿ kiong-tiān hō͘ bī-lâi ê jîn-kháu jia̍t-tiám

By Andrew Blakers, David Firnando Silalahi, 2023-8-3, The Conversation

浮 tī 赤道附近平靜海面 ê 大陣太陽枋, 可能會得提供無限 ê 太陽能予東南 Asia kap 西 Afrika 人口密集 ê 國家.

Phû tī chhiah-tō hū-kīn pêng-chēng hái-bīn ê tōa tīn thài-iông pang, khó-lêng ē-tit thê-kiong bû-hān ê thài-iông-lêng hō͘ Tang-lâm Asia kap Sai Afrika jîn-kháu bi̍t-chi̍p ê kok-ka.

阮 ê 新研究顯示, 單單 Indonesia tō 會當生產約 35,000 兆度 (TWh) ê 太陽能每年, he 接近目前全球發電量 (30,000 TWh 每年).

Goán ê sin gián-kiù hián-sī, tan-tan Indonesia tō ē-tàng seng-sán iok 35,000 tiāu-tō͘ (TWh) ê thài-iông-lêng múi-nî, he chiap-kīn bo̍k-chêng choân-kiû hoat-tiān liōng (30,000 TWh múi-nî).

雖罔世界各地海洋會起風颱, 赤道頂 ê 一寡地區相對較平靜. 所致, 較便宜 ê 工程結構 tō 有夠保護浮 tī 海上 ê 太陽枋.

Sui-bóng sè-kài kok-tē hái-iûⁿ ē khí hong-thai, chhiah-tō téng ê chi̍t-kóa tē-khu siong-tùi khah pêng-chēng. Só͘-tì, khah pân-gî ê kang-têng kiat-kò͘ tō ū-kàu pó-hō͘ phû tī hái-siōng ê thài-iông pang.

阮 kō͘ 高精度 ê 全球熱圖顯示, Indonesia 群島 kap Nigeria 附近 ê 西 Afrika 赤道 kài 適合建設海上浮動太陽枋陣.

Goán kō͘ ko cheng-tô͘ ê choân-kiû jia̍t-tō͘ hián-sī, Indonesia kûn-tó kap Nigeria hū-kīn ê Sai Afrika chhiah-tō kài sek-ha̍p kiàn-siat hái-siōng phû-tāng thài-iông pang tīn.

https://theconversation.com/limitless-energy-how-floating-solar-panels-near-the-equator-could-power-future-population-hotspots-210557

社交媒體算法扭曲社交本能, 助長錯誤信息

社交媒體算法扭曲社交本能, 助長錯誤信息

Siā-kau Mûi-thé Sǹg-hoat Niú-khiok Siā-kau Pún-lêng, Chō͘-tióng Chhò-gō͘ Sìn-sit

2023-8-3, Neuroscience News.com

摘要: 社交媒體算法為著增加用戶活動 thang 有廣告收入, kā 人類社交學習過程固有 ê 偏見放大, 造成錯誤信息 hām 雙極化.

Tiah-iàu: Siā-kau mûi-thé sǹg-hoat ūi-tio̍h cheng-ka iōng-hō͘ oa̍h-tāng thang ū kóng-kò siu-ji̍p, kā jîn-lūi siā-kau ha̍k-si̍p kòe-têng kò͘-iú ê phian-kiàn hòng-tōa, chō-sêng chhò-gō͘ sìn-sit hām siang-ke̍k-hòa.

人類天生 tī 團體內學習 a̍h 學有名望 ê 人, 算法利用這點, 推送滿足 chiah-ê 偏見 ê 信息 -- 毋管 he 是毋是正確. 本研究建議, 用戶需要了解算法 ê 原理, á 科技公司著調整 in ê 算法, 好得促進網路社區健康發展.

Jîn-lūi thian-seng tī thoân-thé lāi ha̍k-si̍p a̍h o̍h ū miâ-bōng ê lâng, sǹg-hoat lī-iōng chit-tiám, thui-sàng boán-chiok chiah-ê phian-kiàn ê sìn-sit -- m̄-koán he sī m̄-sī chèng-khak. Pún gián-kiù kiàn-gī, iōng-hō͘ su-iàu liáu-kái sǹg-hoat ê goân-lí, á kho-ki kong-si tio̍h tiâu-chéng in ê sǹg-hoat, hó-tit chhiok-chìn bāng-lō͘ siā-khu kiān-khong hoat-tián.

研究人員建議, 降低放大可能極化 ê 內容, koh 擴大提供予用戶多樣化 ê 內容.

Gián-kiù jîn-oân kiàn-gī, kàng-kē hòng-tōa khó-lêng ke̍k-hòa ê lāi-iông, koh khok-tōa thê-kiong hō͘ iōng-hō͘ to-iūⁿ-hòa ê lāi-iông.

https://neurosciencenews.com/social-media-behavior-misinformation-23752/

水素動力飛行閣較接近欲起飛 loh

水素動力飛行閣較接近欲起飛 loh

Chúi-sò͘ tōng-le̍k hui-hêng koh-khah chiap-kīn boeh khí-poe loh

By Andrew Paul, 2023-8-3, Popular Science

早前 hông 嫌無實際 ê 水素燃料電池飛機, 經過連紲試飛成功, 今 koh 展出新希望.

Chá-chêng hông hiâm bô si̍t-chè ê chúi-sò͘ jiân-liāu tiān-tî hui-ki, keng-kòe liân-sòa chhì-poe sêng-kong, taⁿ koh tián-chhut sin hi-bāng.

雖罔近來才上天, 水素動力飛機已經降低別人對 in tī 航空業環保角色 ê 懷疑. 目前 ê prototype* 雖然袂真緊 tō 飛跨海洋 ê 航線, m̄-koh chiah-ê 概念 ê 驗證, 會當指導未來幾年發展較好, 較懸效率, 和較大型 ê 飛機. [* prototype /pro.to.thái.phù = goân-hêng 原型]

Sui-bóng kīn-lâi chiah chiūⁿ-thiⁿ, chúi-sò͘ tōng-le̍k hui-ki í-keng kàng-kē pa̍t-lâng tùi in tī hâng-khong-gia̍p khoân-pó kak-sek ê hoâi-gî. Bo̍k-chêng ê prototype* sui-jiân bē chin kín tō poe khòa hái-iûⁿ ê hâng-sòaⁿ, m̄-koh chiah-ê kài-liām ê giām-chèng, ē-tàng chí-tō bī-lâi kúi-nî hoat-tián khah hó, khah koân hāu-lu̍t, hām khah tōa-hêng ê hui-ki. [* prototype /pro.to.thái.phù = goân-hêng 原型]

Canary Media tī 8 月初 2 報導, 2 間徛 tī California ê startup*, 最近成功試飛 in ê 水素燃料電池 ê 實驗 propeller /pro.pé.la/ 飛機. 這兩台 prototype lóng 是 kō͘ 現有 ê turboprop 飛機改裝, 予伊適合水素燃料技術, 雖罔各自 kō͘ 無仝方法, 去達到 in 無仝 ê 目的. [* startup /sta.tap/ = chho͘-chhòng kong-si 初創公司]

Canary Media tī 8 goe̍h chhe 2 pò-tō, 2-keng khiā tī California ê startup*, chòe-kīn sêng-kong chhì-poe in ê chúi-sò͘ jiân-liāu tiān-tî ê si̍t-giām propeller /pro.pé.la/ hui-ki. Chit nn̄g-tâi prototype lóng sī kō͘ hiān-ū ê turboprop hui-ki kái-chng, hō͘ i sek-ha̍p chúi-sò͘ jiân-liāu ki-su̍t, sui-bóng kok-chū kō͘ bô-kāng hong-hoat, khì ta̍t-kàu in bô-kāng ê bo̍k-tek. [* startup /sta.tap/ = chho͘-chhòng kong-si 初創公司]

https://www.popsci.com/technology/hydrogen-fuel-planes-clean-transportation/

這个視覺錯覺 ê logo 予我目睭閃光

這个視覺錯覺 ê logo 予我目睭閃光

Chit-ê sī-kak chhò-kak ê logo hō͘ góa ba̍k-chiu siám-kng

By Joseph Foley, 2023-8-2, Creative Bloq

咱佮意好耍 ê 錯覺, m̄-koh kā 錯覺囥 tī logo 設計可能大好大䆀. 巧致 ê logo 帶一屑仔祕密, 予你解破了目睭閃光, án-ne tō 效果真好. M̄-koh, 有時錯覺設計 mā 會予 logo 變 kah 真歹理解.

Lán kah-ì hó-sńg ê chhò-kak, m̄-koh kā chhò-kak khǹg tī logo siat-kè khó-lêng tōa hó tōa bái. Khiáu-tì ê logo tòa chi̍t-sut-á pì-bi̍t, hō͘ lí kái-phòa liáu ba̍k-chiu siám-kng, án-ne tō hāu-kó chin hó. M̄-koh, ū-sî chhò-kak siat-kè mā ē hō͘ logo piàn kah chin pháiⁿ lí-kái.

這个 logo lak tī 彼个好到䆀尺度 ê 佗位, 並無一致 ê 意見. 真明顯, 這是一間動物病院 ê logo, 會當看出一隻坐著 ê 狗 kap 一隻 teh 耍 ê 貓.

Chit-ê logo lak tī hit-ê hó-kàu-bái chhioh-tō͘ ê tó-ūi, pīng bô it-tì ê ì-kiàn. Chin bêng-hián, che sī chi̍t-keng tōng-bu̍t pēⁿ-īⁿ ê logo, ē-tàng khòaⁿ chhut chi̍t-chiah chē tio̍h ê káu kap chi̍t-chiah teh sńg ê niau.

M̄-koh, 著經過一睏咱才看會出, 所以阮認為, 伊會使收 tī 視覺錯覺圖集內面, m̄-koh 猶無到最佳 logo 設計 ê 等級.

M̄-koh, tio̍h keng-kòe chi̍t-khùn lán chiah khòaⁿ ē-chhut, só͘-í goán jīn-ûi, i ē-sái siu tī sī-kak chhò-kak tô͘-chi̍p lāi-bīn, m̄-koh iáu bô-kàu chòe-ka logo siat-kè ê téng-kip.

https://www.creativebloq.com/news/animal-optical-illusion-logo

新發現 ê T 細胞會滅尾期癌患者 ê 腫瘤

新發現 ê T 細胞會滅尾期癌患者 ê 腫瘤

Sin Hoat-hiān ê T-Sè-pau Ē Bia̍t Bóe-kî Gâm Hoān-chiá ê Chéng-liû

By Carly Cassella, 2023-8-2, Science Alert

科學家 tī 尾期癌患者 ê 血驗出一種不平常 ê "活藥."

Kho-ha̍k-ka tī bóe-kî gâm hoān-chiá ê hoeh giām chhut chi̍t-chióng put pêng-siông ê "oa̍h io̍h."

接受 "50+ 年來上進步 ê 癌治療" 了後一年, 這位患者 ê 身體猶得著叫 T 細胞 ê 殺力極大 ê 免疫細胞 ê 保護. 

Chiap-siū "50+ nî lâi siōng chìn-pō͘ ê gâm tī-liâu" liáu-āu chi̍t-nî, chit-ūi hoān-chiá ê sin-thé iáu tit-tio̍h kiò T-sè-pau ê sat-le̍k ke̍k-tōa ê bián-e̍k sè-pau ê pó-hō͘. 

UK Cardiff 大學 ê 研究人員發現, chiah-ê 特別 T 細胞可能比普通 T 細胞閣較 gâu 認捌 koh 攻擊腫瘤.

UK Cardiff Tāi-ha̍k ê gián-kiù jîn-oân hoat-hiān, chiah-ê te̍k-pia̍t T-sè-pau khó-lêng pí phó͘-thong T-sè-pau koh-khah gâu jīn-bat koh kong-kek chéng-liû.

In 甚至會當同時 ùi 無仝角度拍倒濟濟無仝種類 ê 癌.

In sīm-chì ē-tàng tông-sî ùi bô-kāng kak-tō͘ phah-tó chē-chē bô-kāng chióng-lūi ê gâm.

"阮 ê 發現確實予阮著一驚, 因為無人知影個別 T 細胞會使同時透過各種無仝 ê, 癌相關 ê 卵白質認捌癌細胞," Cardiff 大學生物學家 Andy Sewell án-ne 解說.

"Goán ê hoat-hiān khak-si̍t hō͘ goán tio̍h chi̍t-kiaⁿ, in-ūi bô lâng chai-iáⁿ kò-pia̍t T-sè-pau ē-sái tông-sî thàu-kòe kok-chióng bô-kāng ê, gâm siong-koan ê nūi-pe̍h-chit jīn-bat gâm sè-pau," Cardiff Tāi-ha̍k Seng-bu̍t ha̍k-ka Andy Sewell án-ne kái-soeh.

"阮欲知影, 接受過腫瘤浸潤 limpa 細胞 (TIL) 治療 ê 癌尾期患者, 是按怎成功清除癌, chŏaⁿ 我去揣答案." 

"Goán boeh chai-iáⁿ, chiap-siū kòe chéng-liû chìm-jūn limpa sè-pau (TIL) tī-liâu ê gâm bóe-kî hoān-chiá, sī án-chóaⁿ sêng-kong chheng-tî gâm, chŏaⁿ góa khì chhōe tap-àn." 

過去 10 外年來, TIL 療法已經成做可能是根除尾期腫瘤 ê 一个強效 ê 新方法.

Kòe-khì 10-gōa nî lâi, TIL liâu-hoat í-keng chiâⁿ-chò khó-lêng sī kin-tî bóe-kî chéng-liû ê chi̍t-ê kiông-hāu ê sin hong-hoat.

https://www.sciencealert.com/newly-discovered-t-cells-could-rid-late-stage-cancer-patients-of-tumors

溶冰露出 37 年前失蹤登山客 ê 遺骸

溶冰露出 37 年前失蹤登山客 ê 遺骸

Iûⁿ peng lō͘-chhut 37 nî chêng sit-chong teng-soaⁿ-kheh ê ûi-hâi

By Nadine Schmidt, 2023-7-28, CNN

 

一个德國登山客 37 年前 tī Suisse 出名 Matterhorn 山附近冰河 peh 山失蹤, 今伊 ê 遺骸揣著 ah, 因為冰河 teh 溶, 致使久久失蹤 ê 身屍 kap 遺物閣再出現.

Chi̍t-ê Tek-kok teng-soaⁿ-kheh 37 nî chêng tī Suisse chhut-miâ Matterhorn Soaⁿ hū-kīn peng-hô peh-soaⁿ sit-chong, taⁿ i ê ûi-hâi chhōe tio̍h ah, in-ūi peng-hô teh iûⁿ, tì-sú kú-kú sit-chong ê sin-si kap ûi-bu̍t koh-chài chhut-hiān.

幾个登山客, 7 月 12 tī Zermatt ê Theodul 冰河 peh 山 ê 時, 發現人 ê 身屍和幾件裝備, Valais 地方警方 tī 拜四 (27) ê 一份聲明 án-ne 講.

Kúi-ê teng-soaⁿ-kheh, 7 goe̍h 12 tī Zermatt ê Theodul Peng-hô peh-soaⁿ ê sî, hoat-hiān lâng ê sin-si hām kúi-kiāⁿ chong-pī, Valais tē-hng kéng-hong tī pài-sì (27) ê chi̍t-hūn seng-bêng án-ne kóng.

"DNA 分析確認彼是 1986 年失蹤 ê 一个登山客," 警方 tī 聲明中 án-ne 講. "1986 年 9 月, 一个德國登山客, 彼時 38 歲, 因為 peh 山無轉, 被報案失蹤.

"DNA hun-sek khak-jīn he sī 1986 nî sit-chong ê chi̍t-ê teng-soaⁿ-kheh," kéng-hong tī seng-bêng tiong án-ne kóng. "1986 nî 9 goe̍h, chi̍t-ê Tek-kok teng-soaⁿ-kheh, hit-sî 38 hòe, in-ūi peh-soaⁿ bô tńg, pī pò-àn sit-chong.

https://edition.cnn.com/2023/07/28/europe/german-climber-remains-glacier-climate-scli-intl-scn/index.html

新技術予不遂病人回復行動 kap 感覺

獨家: 第一擺, 新技術予不遂病人回復行動 kap 感覺

To̍k-ka: Tē-it Pái, Sin Ki-su̍t hō͘ Put-sūi Pēⁿ-lâng hôe-ho̍k Hêng-tōng kap Kám-kak

By Jamie Decharme, 2023-7-28, Time

一陣研究人員圍 tī 45 歲 ê Keith Thomas, 金金看伊 ê 正手. "開, 開, 開," in 督促 koh 喝咻, 彼時伊 ê 指頭仔綴電腦螢幕 ê 影像慢慢擘開, 等開始慢慢合倚, 閣再一陣喝咻. 

Chi̍t-tīn gián-kiù jîn-oân ûi tī 45-hòe ê Keith Thomas, kim-kim khòaⁿ i ê chiàⁿ-chhiú. "Khui, khui, khui," in tok-chhiok koh hoah-hiu, hit-sî i ê chéng-thâu-á tòe tiān-náu êng-bō͘ ê iáⁿ-siōng bān-bān peh-khui, tán khai-sí bān-bān ha̍p-óa, koh-chài chi̍t-chūn hoah-hiu. 

Thomas tī 2020 年 7 月一擺跳水意外 ùi 胸部以下不遂, 今伊 ê 手又會當活動, 著歸功予由 New York Northwell Health ê Feinstein 醫學研究院研究人員執行 ê 一項尖端臨床試驗.

Thomas tī 2020 nî 7 goe̍h chi̍t-pái thiàu-chúi ì-gōa ùi heng-pō͘ í-hā put-sūi, taⁿ i ê chhiú iū ē-tàng oa̍h-tāng, tio̍h kui-kong hō͘ iû New York Northwell Health ê Feinstein I-ha̍k Gián-kiù-īⁿ gián-kiù jîn-oân chip-hêng ê chi̍t-hāng chiam-toan lîm-chhn̂g chhì-giām.

Chad Bouton 是 Feinstein 研究院 ê 生物工程師, 負責𤆬這項試驗. 伊講, 伊相信 Thomas 是接受雙神經斡路 ê 世界第一人. 這个技術連接伊 ê 大腦, 龍骨髓, kap 身體, 希望會得回復伊 ê 活動能力和觸覺 -- 甚至會得出實驗室.

Chad Bouton sī Feinstein Gián-kiù-īⁿ ê seng-bu̍t kang-têng-su, hū-chek chhōa chit-hāng chhì-giām. I kóng, i siong-sìn Thomas sī chiap-siū siang sîn-keng oat-lō͘ ê sè-kài tē-it lâng. Chit-ê ki-su̍t liân-chiap i ê tōa-náu, liong-kut-chhóe, kap sin-thé, hi-bāng ē-tit hôe-ho̍k i ê oa̍h-tāng lêng-le̍k hām chhiok-kak -- sīm-chì ē-tit chhut si̍t-giām-sek.

目前為止, 這个療法看是有作用. Thomas 今會當攑手骨, 皮膚有感覺, 包括感覺會著小妹 ê 手.

Bo̍k-chêng ûi-chí, chit-ê liâu-hoat khòaⁿ sī ū chok-iōng. Thomas taⁿ ē-tàng gia̍h chhiú-kut, phôe-hu ū kám-kak, pau-koat kám-kak ē-tio̍h sió-mōe ê chhiú.

"難得描述," Thomas 講, "感覺會著物件 ê 感覺."

"Lân-tit biâu-su̍t," Thomas kóng, "kám-kak ē-tio̍h mi̍h-kiāⁿ ê kám-kak."

https://time.com/6298543/paralysis-reversal-keith-thomas/

British 博物館將透過 ‘The Sandbox’ 進入 Metaverse

British 博物館將透過 ‘The Sandbox’ 進入 Metaverse

British Phok-bu̍t-koán chiong thàu-kòe ‘The Sandbox’ chìn-ji̍p Metaverse

By Stephanie Hirschmiller, 2023-7-28, GG

London 文化界大哥 British 博物館 tng-teh kap 徛基 Ethereum ê metaverse game The Sandbox 合作, 欲創造系列 ê NFT 數位收藏品. 同齊授權合作 ê 猶有 LaCollection, 一間新創 ê Franse 公司.

London bûn-hòa-kài tōa-ko British Phok-bu̍t-koán tng-teh kap khiā-ki Ethereum ê metaverse game The Sandbox ha̍p-chok, boeh chhòng-chō hē-lia̍t ê NFT sò͘-ūi siu-chông-phín. Tâng-chê siū-khoân ha̍p-chok ê iáu-ū LaCollection, chi̍t-keng sin-chhòng ê Franse kong-si.

根據一份新聞稿, chiah-ê 收藏品將 "反映 British 博物館收藏品 ê 闊度和深度," 提供 "全新 ê 沉浸式體驗." British 博物館 mā 欲 tī 網路 game /gém/ 世界, 創建家己 ê 沉浸式空間, 予家己綴會著 cc* Snoop Dogg, McDonald’s, Adidas, Gucci tt ê 現代文化標誌. [* cc = chhin-chhiūⁿ]

Kin-kì chi̍t-hūn sin-bûn kó, chiah-ê siu-chông-phín chiong "hoán-èng British Phok-bu̍t-koán siu-chông-phín ê khoah-tō͘ hām chhim-tō͘," thê-kiong "choân-sin ê tîm-chìm-sek thé-giām." British Phok-bu̍t-koán mā boeh tī bāng-lō͘ game /gém/ sè-kài, chhòng-kiàn ka-tī ê tîm-chìm-sek khong-kan, hō͘ ka-tī tòe ē-tio̍h cc* Snoop Dogg, McDonald’s, Adidas, Gucci tt ê hiān-tāi bûn-hòa piau-chì. [* cc = chhin-chhiūⁿ]

"這是 The Sandbox 耍手真好 ê 機會, 毋管人 tī 佗位, in lóng 會得學習 British 博物館所提供 ê, 豐富 ê 人類歷史, 藝術, 和文化," Sandbox 營運長兼共同創辦人 Sebastien Borget tī 一份聲明內面 án-ne 講.

"Che sī The Sandbox sńg-chhiú chin hó ê ki-hōe, m̄-koán lâng tī tó-ūi, in lóng ē-tit ha̍k-si̍p British Phok-bu̍t-koán só͘ thê-kiong ê, hong-hù ê jîn-lūi le̍k-sú, gē-su̍t, hām bûn-hòa," Sandbox êng-ūn-tiúⁿ kiam kiōng-tông chhòng-pān-lâng Sebastien Borget tī chi̍t-hūn seng-bêng lāi-bīn án-ne kóng.

British 博物館 ê 一位代表補充講, in ê 機構熱心 teh 探討 "創新 ê 方法 hó-thang 分享 in ê 收藏品, 並接觸新受眾."

British Phok-bu̍t-koán ê chi̍t-ūi tāi-piáu pó͘-chhiong kóng, in ê ki-kò͘ jia̍t-sim teh thàm-thó "chhòng-sin ê hong-hoat hó-thang hun-hióng in ê siu-chông-phín, pēng chiap-chhiok sin siū-chiòng."

https://decrypt.co/150405/british-museum-enter-metaverse-via-sandbox